Deyim

Çark Çevirmek Ne Demek?

Anlamı

aynı yol üzerinde dönerek gitmek:
'Kırmızı balıklar birdenbire canlanırlar ve kavanozun içinde birbiri ardınca keyifli keyifli çark çevirmeye başlarlar.' -H. E. Adıvar.

Detaylı Açıklama

Çark çevirmek, aynı yol üzerinde dönerek gitmektir. Hareket eden bir çizgi boyunca ilerlemez; aynı yolu tekrar tekrar dolaşarak döner. Bir havuzdaki kuğu, bir meydanın çevresinde tur atan bisikletli, bir pistte dönen at ya da bir avın üstünde dolanan kuş böyle bir hareket yapabilir. Kalıp bir canlının ya da bir aracın hareketini betimler. Çevirmek fiili burada dönmeyi sağlamayı değil, dönerek yol almayı bildirir. Hareketin başladığı ve bittiği nokta aynıdır; yol bir çember gibi kapanır. Dönüş bir oyunun, bir eğlencenin ya da bir bekleyişin parçası olabilir. Kalıp hareketin hızı ya da süresi hakkında bir şey söylemez. Dönen birden çok canlı da olabilir; o zaman hepsi aynı yolu birbiri ardınca dolaşır.

Örnek Cümleler

  1. İniş izni bekleyen uçak, sis dağılana kadar havalimanının üzerinde yarım saat çark çevirdi.
  2. Okul bahçesine bırakılan çocuklar bisikletleriyle havuzun çevresinde çark çevirip duruyordu.
  3. Teknenin attığı yemi gören martılar suyun üstünde çark çevirmeye başladı, biri dalıp bir balık kaptı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümlede çark çeviren, bir kavanozun içindeki kırmızı balıklardır. Balıklar birdenbire canlanır ve birbiri ardınca keyifli keyifli dönmeye başlar. Kalıp burada küçük bir alanda aynı yolu dolaşan bir hareketi anlatır.

Perende atmak, havada çark gibi dönerek takla atmaktır; dönüş kişinin kendi bedeninin çevresinde olur. Çark çevirmekte ise dönen, bir alanın çevresinde dolaşır. Biri yerinde atılan bir taklayı, öteki bir yolu kat eden bir hareketi anlatır.

Çark, dönen bir tekerleği ya da bir dolabı anar. Kalıp aynı yolda dönen bir canlının ya da aracın hareketini bu dönüşe benzetir. Böylece hareket bir ileri gidiş olarak değil, kendi üzerine kapanan bir dönüş olarak görülür.