Deyim

Çarkına Etmek (okumak) Ne Demek?

Anlamı

argo birine büyük kötülük yapmak veya işini bozarak zarar vermek.

Detaylı Açıklama

Çarkına etmek, birine büyük bir kötülük yapmak ya da işini bozarak ona zarar vermek anlamına gelen argo bir söyleyiştir. Kalıp okumak fiiliyle de kurulur: çarkına okumak. Kötülüğe uğrayan kişi tamlayan olarak anılır: onun çarkına etti, adamın çarkına okudular. Zarar bir işin bozulması, bir ortaklığın dağılması, bir kazancın elden gitmesi ya da kişinin bir sıkıntıya sokulması olabilir. Kalıp argoya aittir; bu yüzden gündelik ve teklifsiz konuşmada duyulur. Kalıbın iki yanı vardır: biri doğrudan yapılan bir kötülük, öteki kişinin işini bozarak verilen zarar. Kötülüğü yapanın bunu bilerek mi yaptığı kalıpta belirtilmez. Zarar gören kişi yakınırken de bu sözü kullanabilir: adam benim çarkıma etti.

Örnek Cümleler

  1. Rakip firma ihaleden önce sahte belgelerle şikâyette bulunup küçük şirketin çarkına etti.
  2. Yolsuzluğu ortaya çıkaran muhasebecinin çarkına okumak isteyenler, onu başka bir şehre sürdürdü.
  3. Ortağı müşterileri gizlice kendi dükkânına çekerek Kemal'in çarkına etti; dükkânın kepenkleri bir yılda indi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Zarar vermek, kötülük etmeyi ya da birinin parasal kayba uğramasına yol açmayı anlatır; söz her türlü konuşmada kullanılabilir. Çarkına etmek ise argodur ve zararın büyüklüğünü vurgular. Anlamları örtüşür; ayrım söyleyişin dil düzeyindedir.

Yakıp yıkmak, çok büyük zarar vermek, bir yeri harap etmektir. Çarkına etmek ise zararı bir kişiye yöneltir ve onun işini bozmayı da kapsar. İki kalıp zararın büyüklüğünde birleşir, zararın yöneldiği yerde ayrılır.

Bu atasözü, kötülük edecek kimsenin bunu önceden belli etmediğini söyler. Birinin çarkına eden kişi de niyetini gizleyerek davranabilir. Atasözü kötülüğün sessizce hazırlanmasını, kalıp ise kötülüğün sonucunu anlatır.