Anlamı
karşılaştığı elverişli durumlardan yararlanarak bol para kazanmak:
'Dünyayı bir tüketim çılgınlığına itip ceplerini doldurmuşlardı.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Cebini doldurmak, karşılaştığı elverişli durumlardan yararlanarak bol para kazanmaktır. Kalıbın iki öğesi vardır: bir fırsat ve bu fırsattan gelen bol kazanç. Fırsat bir kıtlık, bir moda, bir ihale, bir yasa değişikliği ya da birden artan bir talep olabilir. Kalıp kazancın yasal olup olmadığını söylemez; meşru bir ticaret de, kuşkulu bir iş de bu sözle anlatılabilir. Bir eleştirinin içinde geçtiğinde, kazanç başkalarının zararına elde edilmiş gibi görünebilir. Cep sözcüğü burada kişinin kendi kazancını anlatır; ceplerini doldurmak biçimiyle bir topluluk için de söylenir. Kalıptaki doldurmak fiili, kazancın bir cebi dolduracak kadar çok olduğunu anlatır. Kazancı sağlayan bir tüccar, bir esnaf, bir aracı ya da bir şirket olabilir.
Örnek Cümleler
- Kış başında kömür fiyatları fırlayınca depolarını önceden dolduran tüccar cebini doldurdu.
- Turizm sezonunda kiralık odaların fiyatını üçe katlayan pansiyoncular ceplerini doldurdu.
- Maske bulunmayan günlerde elindeki stoğu yüksek fiyata satan ecza deposu cebini doldurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle, dünyayı bir tüketim çılgınlığına iterek ceplerini dolduranlardan söz eder. Kalıp burada çoğul biçimde, bir topluluk için kurulmuştur. Kazancın elde edildiği ortam, insanların durmadan satın aldığı bir tüketim çılgınlığıdır.
Kesesini doldurmak da fırsatlardan yararlanarak para kazanmayı anlatır ve kişinin zengin olduğunu da bildirir. Cebini doldurmak bol kazancı anlatır ama zenginleşmeyi açıkça söylemez. Cep ve kese, paranın konduğu iki yer olarak aynı görüntüyü kurar.
Bu atasözü, kişinin fırsattan yararlanmasını, geliri bol olduğu zaman ilerisi için birikim yapmasını öğütler. Cebini dolduran kişi de bir fırsattan yararlanır. Atasözü bir öğüt verir; kalıp ise fırsattan kazanç sağlanan durumu anlatır ve bir öğüt içermez.