Deyim

Cefaya Katlanmak Ne Demek?

Anlamı

zulme tahammül etmek:
'Hediye istemezler, fazla kıskanmazlar, cefaya katlanırlar, can sıkmazlar.' -P. Safa.

Detaylı Açıklama

Cefaya katlanmak, zulme tahammül etmektir. Tahammül, bir sıkıntıyı kaldırma ve ona dayanma gücüdür. Kişi kendisine yapılan eziyeti taşır, ona dayanır. Cefa bir sevgiliden, bir işverenden, bir aile büyüğünden ya da bir düzenden gelebilir. Katlanmak burada sineye çekmek ve dayanmak anlamındadır. Kalıp bir kişinin sabrını anlatan cümlede de, ona yöneltilen bir eleştiride de yer alabilir. Konuşan kendi durumunu anlatırken birinci kişiyle de kurar: bunca cefaya katlandım. Olumsuz kuruluşu ise dayanmanın bittiğini bildirir: bu cefaya daha fazla katlanmam. Zulmün ne olduğu cümleye kalır; ağır sözler, haksız cezalar ya da karşılığı ödenmeyen emek olabilir. Katlanmanın ne kadar sürdüğü de cümleden anlaşılır; bir gece de olabilir, bir ömür de.

Örnek Cümleler

  1. Kayınvalidesinin her gün yaptığı aşağılamalar karşısında cefaya katlanan gelin, sonunda eşine durumu açıkça anlattı.
  2. Ailesine zarar gelmesin diye tefecinin hakaretlerine ses çıkarmayan esnaf, aylarca bu cefaya katlandı.
  3. Ustasının bağırışları ve ödenmeyen haftalıkları yüzünden üç yıl cefaya katlanan çırak, sonunda kendi dükkânını açtı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Safa'nın cümlesinde cefaya katlanmak, hediye istememe, fazla kıskanmama ve can sıkmama ile aynı dizide sayılır. Cümle, sözü edilen kişilerin ne istemediğini ve neye dayandığını art arda dizer. Bu kişilerin kim olduğu tanıkta belirtilmez.

Cefa çekmek kişinin zulme uğradığını bildirir; cefaya katlanmak ise uğradığı zulmü taşıdığını, ona dayandığını. Birincisi yaşananı, ikincisi yaşanana karşı tutumu anlatır. Bu yüzden bir kişi cefa çekip katlanmayabilir; katlanan ise önce o cefayı görmüş olur.

Kalıp bunun nedenini söylemez; yalnız katlanmanın kendisini bildirir. Sevgi, çaresizlik, bir yakını korumak ya da bir hedefe ulaşmak katlanmanın gerekçesi olabilir. Neden ancak cümlenin gerisinden, anlatılan durumdan çıkarılır.