Anlamı
zulüm görmek:
'Mektubumda yazmamış mıydım, senin yüzünden ne cefalar çektiğimi?' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Cefa çekmek, zulüm görmektir; kalıp cefa görmek biçimiyle de kullanılır. Cefa, birinden görülen eziyet ve sıkıntıdır. Kalıbın öznesi zulme uğrayan kişidir. Zulmü yapan bir yakın, bir eş, bir patron ya da bir yönetim olabilir. Zulmü yapan ayrıca anılabilir: birinin yüzünden ya da birinin elinden cefa çekmek. Çekilen cefa bir kez yaşanmış ağır bir olay da olabilir, yıllara yayılmış bir eziyet de. Konuşan kendi geçmişini anlatırken de, bir başkasının çilesini dile getirirken de kalıba başvurabilir. Çoğul nesneyle kurulan bir ünlem biçimi de vardır: ne cefalar çektik. Bu biçim çekilen sıkıntının tek bir olaydan ibaret olmadığını duyurur. Kalıp birinci kişiyle de kurulur: çok cefa çektim, artık yoruldum.
Örnek Cümleler
- Kocasının yüzünden cefa çeken kadın, sonunda çocuklarını alıp kasabadaki annesinin evine sığındı.
- Fabrikada maaşları aylarca geciktiren patronun elinden cefa çeken işçiler, durumu sendikaya bildirdi.
- Sürgüne gönderilen şair, yıllarca yönetimin elinden cefa çektiğini dostlarına yazdığı mektuplarda anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kaygılı'nın cümlesinde konuşan, muhatabına 'senin yüzünden ne cefalar çektiğimi' der. Cefayı çeken konuşanın kendisidir; sıkıntının kaynağı ise karşısındaki kişi olarak gösterilir. Konuşan bunu daha önce bir mektupta yazdığını da hatırlatır.
Cefaya katlanmak, zulme tahammül etmeyi anlatır; vurgu kişinin dayanmasındadır. Cefa çekmekte ise kişinin zulme uğraması anlatılır, onu nasıl karşıladığı söylenmez. Cefa çeken biri dayanabilir de, karşı çıkabilir de; kalıp bu konuda bir şey bildirmez.
İki sözcük ses bakımından birbirine benzer, anlamca ise karşıttır: cefa eziyet, sefa rahatlık ve keyiftir. Bu yüzden atasözlerinde yan yana konur. Cefayı çekmeyen sefanın kadrini bilmez sözü, sıkıntı görmeyenin rahatlığın değerini bilemeyeceğini söyler.