Anlamı
çok uzak yer:
'Var git de ne hâlin varsa gör! Cehennemin dibine kadar yolun var!' -N. Hikmet. '... inerseniz çok büyük sevaba girmiş olursunuz. Yoksa bilirsiniz ki ben, cehennemin bucağı olsa giderim...' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Cehennemin bucağı, çok uzak yer anlamına gelir; kalıbın cehennemin dibi biçimi de vardır. Uzak sayılan yer bir köy, bir şantiye, bir sınır karakolu ya da şehrin en dış mahallesi olabilir. Uzaklık, konuşanın bulunduğu yere ya da gitmek istediği merkeze göre ölçülür. Kalıp yönelme ekiyle bir gidişi anlatır: cehennemin bucağına atanmak, cehennemin dibine taşınmak. Bulunma ekiyle bir yerin uzaklığını bildirir: yeni ev cehennemin dibinde. Konuşan bir yere gitmenin zahmetinden yakınırken de, o yere yine de gideceğini söylerken de kalıba başvurabilir. Uzak yerin adı söylenmeden de kalıp kullanılabilir: beni cehennemin bucağına gönderdiler. Uzaklığın kaç kilometre olduğu söze girmez; ölçüyü konuşanın gözü verir.
Örnek Cümleler
- İlk atamasını cehennemin bucağındaki bir dağ köyüne alan genç öğretmen, okula ulaşmak için iki otobüs ve bir traktör değiştirdi.
- Kiralar artınca şehrin merkezinden çıkıp cehennemin bucağında bir siteye taşınan aile, işe gidip gelmek için her gün üç saat yol yapıyor.
- Kargo şirketi, köyün cehennemin bucağında kaldığını söyleyerek paketi ilçe merkezindeki şubede bekletti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bucak, köşe ya da kıyıda kalmış yer anlamındadır. Kalıp uzaklığı cehennemin bir köşesine yerleştirerek anlatır. Böylece söz edilen yerin çok uzakta olduğu güçlü bir görüntüyle dile getirilir.
Hikmet'teki 'Cehennemin dibine kadar yolun var!' bir kovmadır; uzak yer, gidene açık bırakılan yolun sonu olur. Kaygılı'da konuşan, 'cehennemin bucağı olsa giderim' diyerek kendi gidişinden söz eder. Uzaklık birinde bir kovmanın, ötekinde gitmeye hazır olmanın içinde geçer.
Hayır. Cehennemin dibine gitmek, kızılan birinin defolup gitmesini anlatan ayrı bir kalıptır. Cehennemin bucağı ya da dibi ise çok uzak bir yeri adlandırır; kovma anlamı ancak cümlenin geri kalanından gelir.