Anlamı
1) ölüyü gömmek üzere götürmek; 2) ölüyü gömmek; 3) mec. ortada kalan bir işi bitirmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, gerçek anlamında ölüyü gömülmek üzere uğurlamak ve defin işlemlerini yapmak için kullanılır. Bunun yanında mecaz olarak, ortada kalmış zor ve ağır bir işi toparlayıp bitirmek anlamı da vardır. İkinci kullanım özellikle büyük yük hâline gelmiş, kimsenin el atmak istemediği işler için canlıdır. Deyimin etkisi, yapılacak işin ağırlığını bir cenaze kaldırma ciddiyetiyle ilişkilendirmesinden gelir. Gerçek kullanımında dini ve toplumsal görev duygusu vardır; mecaz kullanımında ise zahmetli bir sorumluluğu üstlenme anlamı öne çıkar. Bu çift yönlü yapı, deyimi güçlü kılar. Çünkü söz yalnız işi bitirmeyi değil, onun ağırlığını omuzlamayı da anlatır. Bu nedenle hem sorumluluk hem yük duygusu birlikte duyulur.
Örnek Cümleler
- Herkes fark etti ki çoktan cenazeyi kaldırmış.
- Komşunun oğlu yine cenazeyi kaldırmış, mahalle çalkalandı.
- Dediklerini duysan sen de cenazeyi kaldırdı dersin.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağır, istenmeyen ama birilerinin üstlenmesi gereken işi sonuçlandırmak öne çıkar. Bu yüzden söz, yük duygusu taşır.
Bağlam belirleyicidir. Ölüm ve defin varsa gerçek anlam, dağınık iş ve sorumluluk varsa mecaz anlam öne çıkar.
Çünkü bitirilmesi gereken işi sıradan bir görev değil, ağırlığı olan bir yük gibi gösterir. Bu da ifadenin etkisini artırır.