Anlamı
can çekişirken çenesi titremek:
'Hasta aksırır gibi bir ses çıkardı. Döndü, baktı; -Ne istiyor?... dedi, ağa cevap vermedi. Çenesi atıyordu.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, can çekişme sırasında çenenin titremesi ya da ölüm öncesi bedenin kontrolsüz son hareketlerinden birini anlatmak için kullanılır. Sert ve sarsıcı bir ifadedir. Gündelik dilde çok sık geçmese de özellikle eski anlatılarda, savaş sahnelerinde ya da ağır hastalık tasvirlerinde görülür. Deyimin etkisi, ölümü dolaylı ama çok çarpıcı bir beden belirtisi üzerinden göstermesinden gelir. İnsan doğrudan ölüm demeden durumun vahametini anlar. Bu yüzden söylenişi karanlık ve ağırdır. Hayatın son eşiğine yaklaşmış bedeni görünür kılar. Deyim, son demlerin ürpertici görüntüsünü küçücük bir ayrıntıyla anlatır. Bu da onu hem görsel hem de duygusal olarak sert bir ifade hâline getirir. Söylendiğinde ortamın bir anda ağırlaşması bundandır.
Örnek Cümleler
- Son olaylardan sonra adam resmen çenesi attı.
- Herkes fark etti ki çoktan çenesi atmış.
- Dediklerini duysan sen de çenesi attı dersin.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ölüm ya da can çekişme hâlini bedenin son ve sarsıcı belirtilerinden biriyle anlatır. Deyim, son demlerin ürpertici görüntüsünü küçücük bir ayrıntıyla anlatır.
Hayır. Daha çok eski anlatılarda, ağır hastalık ya da ölüm sahnelerinde görülür. Gündelik dilde çok sık geçmese de özellikle eski anlatılarda, savaş sahnelerinde ya da ağır hastalık tasvirlerinde görülür.
Doğrudan ölüm demeden, yaklaşan sonu çok somut ve bedensel bir görüntüyle göstermesinden gelir. Bu deyim, can çekişme sırasında çenenin titremesi ya da ölüm öncesi bedenin kontrolsüz son hareketlerinden birini anlatmak için kullanılır.