Anlamı
aşırı ateşten veya can çekişirken gözlerin renkli bölümü kapakların altında kalarak görünmemek.
Detaylı Açıklama
Gözleri dönmek, bir kimsenin çok ağır bir fiziksel durumda, özellikle yüksek ateş, can çekişme ya da şiddetli kriz anında gözlerinin doğal görünümünü kaybetmesi anlamında kullanılan sert ve sarsıcı bir deyimdir. Bu kullanımda gözlerin renkli bölümü yukarı kayar ya da görünmez hâle gelir; bu nedenle söz son derece bedensel ve dramatik bir tablo kurar. Gündelik konuşmada çoğu zaman gerçek tıbbî anlamıyla kullanılmakla birlikte, bazen aşırı öfke ya da kontrol kaybı için mecaza yaklaşan kullanımları da duyulabilir. Ancak asli anlamı bedensel çöküş ve ağır rahatsızlıkla ilgilidir. Gözleri dönmek, sıradan bir halsizliği değil, ciddi ve ürkütücü bir durumu sezdirir. Bu yüzden anlatımda alarm verici, acil ve yoğun bir etki oluşturur.
Örnek Cümleler
- Yüksek ateşle yatarken bir ara gözleri döndü, herkes korktu hemen.
- Nöbet sırasında hastanın gözleri dönünce doktoru hemen çağırdılar orada hızla.
- Çocuk fenalaşınca gözleri döndü ve evdekiler telaşlandı birden hemen sonra.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu deyim sıradan yorgunluğu değil, bedensel dengenin ciddi biçimde bozulduğu anları anlatır. Gözlerdeki değişim, durumun aciliyetini ve tehlikesini çok daha hemen açıkça güçlüce hissettirir.
Evet, bazen aşırı öfke ya da kontrol kaybı için mecaza yaklaşan kullanımlar duyulur. Yine de temel anlamı fiziksel kriz, yüksek ateş ve ağır rahatsızlık çevresinde kalır.
Bu söz, sahneyi bir anda gerginleştirir ve tehlike duygusunu yükseltir. Okuyan ya da dinleyen kişi, anlatılan beden hâlinin ciddiyetini çok daha hemen açıkça derinden kavrar.