Deyim

Çeyiz Düzmek Ne Demek?

Anlamı

çeyiz hazırlamak:
'Kazandığını bir yana atar, kendine çeyiz düzer.' -M. Yesari.

Detaylı Açıklama

Çeyiz düzmek, çeyiz hazırlamaktır. Çeyiz, evlenecek bir kızın yeni evine götürdüğü eşyalardır: yatak takımı, örtü, havlu, mutfak eşyası ya da giysi olabilir. Düzmek burada hazırlamak, bir araya getirmek anlamındadır. Hazırlık uzun bir zamana yayılabilir; parça parça alınan, işlenen ya da dikilen eşyalar bir araya gelir. Çeyizi düzen kızın kendisi, annesi ya da ailesi olabilir. Evlilik hazırlığı, bir annenin kızı için yaptığı birikim ya da genç bir kızın kendi emeği bu sözle dile gelir. Hazırlanan çeyizin bolluğu ailenin imkânına göre değişir. Bir köy hatırasında ya da bir düğün sohbetinde bu söz kendiliğinden akla gelir. Kişi bu iş için kazancından pay ayırabilir.

Örnek Cümleler

  1. Annesi, kızı daha ilkokuldayken dantel örmeye başlamış, yıllarca sessizce onun çeyizini düzmüştü.
  2. Fabrikada çalışan genç kız, her ay maaşından bir miktar ayırıp kendine çeyiz düzüyordu.
  3. Nişan yapılınca iki aile birlikte çarşıya inip çeyiz düzmeye başladı, eksikler bir bir tamamlandı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta biri kazandığını bir yana atar, kendine çeyiz düzer. Çeyizi hazırlayan kişinin kendisidir ve bunu kendi kazancıyla yapar. Bir yana atmak sözü, paranın harcanmayıp bu iş için biriktirildiğini gösterir.

Sandık düzmek de çeyiz hazırlamaktır; anlamca bir ayrılık yoktur. Sandık burada çeyiz eşyalarının konduğu sandığı anlatır ve söz çeyizi bu sandık üzerinden anar. Çeyiz düzmek ise hazırlanan şeyin adını doğrudan söyler.

Atasözüne göre kız daha beşikte ya da kundakta iken çeyiz düzmeye başlamak gerekir. Bu öğüt, çeyiz hazırlığının uzun bir zaman isteyebileceğini düşündürür. Deyim hazırlığın kendisini, atasözü bu hazırlığa ne zaman başlanacağını anlatır.