Anlamı
1) hapiste yatmak: Hırsızlıktan üç ay ceza çekti. 2) manevi bakımdan işlenen suçun ağırlığını çekip sıkıntı ve üzüntü içinde kalmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir suçun veya yanlışın ardından cezanın sonuçlarını yaşamak anlamında kullanılır. Birinci anlamında doğrudan hapis yatmak gibi somut yaptırımları anlatır. İkinci anlamında ise kişinin işlediği kusurun manevi ağırlığını taşıması, sıkıntı içinde kalması ve bedel ödemesi kastedilir. Bu çift yapı, deyimi güçlü kılar. Çünkü hem hukukî sonucu hem de vicdanî yükü anlatabilir. Gündelik dilde ceza çekmek, yalnızca bir kararın uygulanması değil, zaman içinde süren bir bedel ödeme hâlidir. Süreklilik hissi burada belirgindir. İnsan cezanın içinde yaşamaktadır. Acının zamana yayılması bu sözün merkezindedir. Bu yüzden anlık bir yaptırımdan çok, uzun süren karşılıkları anlatmada etkilidir. Gün gün hissedilen bir bedeli anlatır. Süre uzadıkça ağırlık artar.
Örnek Cümleler
- Babası olayı duyunca "ceza çekmek" deyimini kullandı.
- Esnaf bu duruma çoktan "ceza çekmek" demeye başlamıştı.
- Öğretmen bu durumu "ceza çekmek" ifadesiyle anlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü içinde vicdanî ve duygusal bedel ödeme anlamı da vardır. Böylece söz yalnız mahkeme kararına sıkışmaz.
Ceza almak sonucu bildirir; ceza çekmek ise o sonucun zaman içindeki yükünü yaşamayı vurgular. Gündelik dilde ceza çekmek, yalnızca bir kararın uygulanması değil, zaman içinde süren bir bedel ödeme hâlidir.
Süreklilik ve bedel ödeme duygusudur. Ceza anlık değil, sürüp giden bir yük gibi hissedilir. Acının zamana yayılması bu sözün merkezindedir.