Anlamı
herhangi bir biçimde yararlanılabilecek bir malın olması iyidir, çifte gelmeyen öküzü satabilir, iş yapmaktan kaçınan oğlunu eğitebilirsin.
Detaylı Açıklama
Çifte gelmeyen öküz olsun, işe gitmeyen oğlun atasözü, herhangi bir biçimde yararlanılabilecek bir malın olmasının iyi olduğunu söyler. Atasözü bunu iki örnekle açar: çifte gelmeyen öküzü satabilir, iş yapmaktan kaçınan oğlunu eğitebilirsin. Yani sahip olunan şey ilk bakışta işe yaramaz görünse de bir yolu bulunur. Öküz satılarak paraya, oğul eğitilerek emeğe dönüşür. Söz bir çiftçinin, bir babanın ya da bir ev sahibinin elindekini değerlendirmesinde geçebilir. Elindeki şeyden yakınan biri bu sözle avutulabilir. Atasözü yokluğa karşı varlığı savunur; kusurlu da olsa bir şeyin bulunması, hiç olmamasından iyidir. Atasözünün iki yarısı ses benzerliğiyle de birbirine bağlanır: öküz olsun, oğlun. Söz bir ailede, bir çiftlikte ya da bir iş yerinde duyulabilir.
Örnek Cümleler
- Ali Rıza sabana hiç koşulmayan öküzünü pazarda satıp tohum aldı; çifte gelmeyen öküz olsun, işe gitmeyen oğlun.
- Çifte gelmeyen öküz olsun, işe gitmeyen oğlun; tembel oğlunu bir ustanın yanına veren baba, iki yılda onu işinin ehli yaptı.
- Çifte gelmeyen öküz olsun, işe gitmeyen oğlun; eski traktörünü hurdacıya değil yedek parçacıya satan çiftçi ondan kâr etti.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çifte gelmek, öküzün sabana ya da pulluğa koşulmaya boyun eğip tarla sürmesidir. Çifte gelmeyen öküz, bu işe yanaşmayan ya da yaramayan hayvandır. Atasözü böyle bir öküzün bile elde bulunmasını değerli sayar.
İş yapmaktan kaçınan oğul, tanıma göre eğitilebilir. Atasözü onu bir yük olarak değil, üzerinde emek verilerek işe yarar duruma getirilebilecek biri olarak görür. Öküz için satmak, oğul için eğitmek yolu gösterilir.
Bu atasözü, malın fazlasının elden çıkarılmaması gerektiğini, bir gün işe yarayacağını söyler. Çifte gelmeyen öküz de işe yaramaz görünse bile bir yolu bulunur. İki söz de elde olanı küçümsememeyi öğütler.