Anlamı
ne kadar ve ne türden mal olursa olsun malın fazlası elden çıkarılmamalıdır çünkü mutlaka bir gün gelir lazım olur.
Detaylı Açıklama
Artık mal göz çıkarmaz atasözü, malın fazlasının elden çıkarılmaması gerektiğini, çünkü ne kadar ve ne türden olursa olsun bir gün mutlaka lazım olacağını anlatır. Sözdeki artık, fazladan kalan, şimdilik kullanılmayan demektir; göz çıkarmaz ise zarar vermez, insanı sıkıntıya sokmaz anlamına gelir. Elde duran fazlalık yer kaplar ama bir kayba yol açmaz; oysa elden çıkarılan şeyin gerektiği gün yeniden bulunması güç olabilir. Atasözü bu yüzden elindekini gereksiz sayıp dağıtmamayı öğütler. Fazla erzak, artan malzeme, kullanılmayan alet, bir kenarda duran para bu sözle savunulur. Malın türü de miktarı da ayırt edilmez; söz her ikisini birden kapsayacak biçimde kurulmuştur. Malın nerede ve nasıl saklanacağı ise atasözünün konusu değildir.
Örnek Cümleler
- Kalan boyaları atma da bir kenara koy; artık mal göz çıkarmaz.
- Fazla gelen parayı harcayıp bitirme, bir kenarda dursun; artık mal göz çıkarmaz.
- Artan keresteyi atmadılar, üç yıl sonra çatı onarımında tam da o işe yaradı; artık mal göz çıkarmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Fazladan kalan, şimdilik kullanılmayan anlamındadır. Kötü ya da işe yaramaz demek değildir; tersine elde duran ve ileride gerekebilecek maldır. Atasözü bu fazlalığın atılmamasını, bir kenarda saklanmasını öğütler.
Söz olumsuz kurulur: çıkarmaz denir. Hüküm bir yokluk üzerinden verilir; malın yararı değil, zararsızlığı söylenmiş olur. Göz çıkarmak da en ağır zararı gösterir; ölçü bu yüzden düşük tutulmuştur.
İhtiyacın ne zaman doğacağının önceden bilinemeyeceği düşüncesine. Söz geniş zamanla kurulur; hüküm tek bir olaya değil, her zamana bağlanmış olur. Malın türü de miktarı da ayrılmaz; kapsam bilerek geniş tutulmuştur. Saklamanın yolu ise sözün konusu değildir.