Anlamı
çiftçilik yapmaktan vazgeçmek.
Detaylı Açıklama
Çifti bozmak, çiftçilik yapmaktan vazgeçmektir. Çift burada tarla sürmenin ve ondan doğan bütün tarım işinin adıdır; onu bozmak, bu işi bırakmaktır. Vazgeçmenin sebebi bir yaşlılık, bir hastalık, bir göç, art arda gelen kötü ürün ya da şehirde bulunan bir iş olabilir. Kalıp bir kişinin hayatında bir dönüm noktasını anlatır: tarla bırakılır, hayvanlar satılır, aletler bir köşeye kalkar. Söz bir köyün boşalmasını, bir ailenin şehre göçünü ya da yaşlı bir çiftçinin emekliliğini anlatırken geçebilir. Kararın üzerinden geçen süre de anılabilir: babam çifti bozalı on yıl oldu. Kalıp bir pişmanlık, bir rahatlama ya da bir hüzün taşıyabilir. Vazgeçmenin kalıcı olup olmadığı cümlenin geri kalanından anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Üç yıl üst üste kuraklık yaşayan Mehmet Ağa çifti bozdu, tarlasını satıp kasabada bakkal açtı.
- Belinden ameliyat olan babası çifti bozunca öküzler satıldı, saban samanlıkta paslanmaya bırakıldı.
- Köydeki gençlerin hepsi şehre gidince yaşlı çiftçiler de birer birer çifti bozdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bozmak burada bir düzeni sona erdirmektir; kurulu bir işin dağıtılması anlatılır. Çiftçinin yıllardır sürdürdüğü sürme, ekme, biçme düzeni bırakılır. Ev bozmak, nişan bozmak da benzer bir kullanıma sahiptir.
Postayı kesmek, ikinci anlamıyla bir şeyi yapmaktan vazgeçmektir; her türlü iş ya da alışkanlık için söylenir. Çifti bozmak ise yalnız çiftçilikten vazgeçmeyi anlatır. Biri genel bir bırakışı, öteki belli bir mesleğin terk edilişini adlandırır.
Bu atasözü, tapunun bir tarlaya sahip olunduğunu göstermediğini, onu ekip biçebilmenin gerçek sahipliği sağladığını söyler. Çifti bozan kişi ise sabanı bırakmıştır. Atasözüne göre böyle birinin elinde yalnız kâğıt üzerindeki bir sahiplik kalır.