Anlamı
ekim ve biçim işleriyle uğraşmak:
'Yatağa düşersen hayvanlara kim bakar nine, çifte çubuğa kim gider?' -T. Oflazoğlu.
Detaylı Açıklama
Çifte çubuğa gitmek, ekim ve biçim işleriyle uğraşmaktır. Kalıp bir çiftçinin tarla işlerini anlatır: toprağı sürmek, tohum ekmek, ekini biçmek, harmanı kaldırmak. Söz yalnız bir günlük işi değil, bir kişinin geçimini tarladan sağladığını da anlatabilir. Gitmek fiili, köyden tarlaya çıkışı çağrıştırır. Kalıp bir köy ailesinin iş bölümünün anlatıldığı cümlelerde yer alabilir: babası çifte çubuğa gider, annesi hayvanlara bakar. Kalıpta gidilen yer bir mekân değil, işin kendisidir; çift ve çubuk yönelme ekiyle birlikte anılır. Olumsuz biçimi, tarla işinin bırakıldığını ya da yapılamadığını anlatır: bu yıl çifte çubuğa gidemedi. Kalıp kırsal yaşamı anlatan öykülerde, anılarda ve konuşmalarda görülebilir. Bir kişinin hayatını tarlada geçirdiği de bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Babası askere alınınca on beş yaşındaki Mustafa, annesine yardım için her sabah çifte çubuğa gitmeye başladı.
- Şehirde iş bulamayan iki kardeş köye dönüp ağabeyleriyle birlikte yeniden çifte çubuğa gitti.
- Dizlerinden ameliyat olan dede, bu yıl çifte çubuğa gidemeyince tarlasını komşusuna ortakçılıkla verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta kalıp bir soru içinde geçer: yatağa düşersen hayvanlara kim bakar nine, çifte çubuğa kim gider? Konuşan, ninenin hastalanması hâlinde evin işlerinin kime kalacağını sorar. Hayvan bakımı ile tarla işi aynı sorunun iki yarısında yer alır.
Ekip biçmek tarım yapmak anlamındadır ve genel bir tanım taşır. Çifte çubuğa gitmek ise aynı işi tarlaya gitmek, orada çalışmak olarak anlatır. Bir köylünün gündelik emeği anlatılırken bu kalıp daha somut bir görüntü verir.
Bu atasözü, ekim zamanının kasımdan on gün önce bittiğini, sonra ekilen tohumun verimli olmadığını söyler. Çifte çubuğa giden kişi de ekimi zamanında yapmak zorundadır. Atasözü bu işin takvimine, deyim işin kendisine bakar.