Anlamı
ask. yiyecek karşılığını para olarak ödemek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, askerlik dilinde yiyecek karşılığını malzeme yerine para olarak ödemek anlamında kullanılır. Günlük dilde yaygın olmayan, daha çok resmî ve teknik bir kullanım taşır. Deyimin etkisi, aynî karşılık yerine nakdî karşılık verilmesini kısa ve meslek içi bir söyleyişle anlatmasından gelir. Burada esas olan iaşenin biçimidir; şeyin kendisi değil bedeli verilir. Bu yüzden söz askerî düzen, erzak ve lojistik bağlamında anlam kazanır. Teknik ama tarihî bir ifade tadı taşır. Kullanım alanı dar olsa da döneminin bürokratik ve askerî düzenini yansıttığı için kültürel açıdan değerlidir. Bu yönüyle yalnız anlam değil, tarih kokusu da taşır. Sözün bugünkü yabancılığı, bir zamanlar ne kadar işlevsel bir terim olduğuna da dolaylı biçimde işaret eder.
Örnek Cümleler
- Bu gidişle yakında o da çiğden veriyor diye konuştular.
- Herkes fark etti ki çoktan çiğden vermiş.
- O kadar zorlandı ki sonunda çiğden verdi.
Kökeni ve Hikayesi
Deyim, Osmanlı ve erken modern askerî iaşe uygulamalarında yiyecek karşılığının para olarak verilmesi usulünden doğmuştur. Teknik terim niteliği taşır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gündelik hayattan çok askerî iaşe ve ödeme düzenine ilişkin özel bir uygulamayı anlatır. Günlük dilde yaygın olmayan, daha çok resmî ve teknik bir kullanım taşır.
Malzemenin kendisi yerine onun para karşılığının verilmesidir. Aynî değil nakdî karşılık öne çıkar. Bu deyim, askerlik dilinde yiyecek karşılığını malzeme yerine para olarak ödemek anlamında kullanılır.
Askerî kayıtlar, tarihî belgeler ve eski düzenlemeleri anlatan metinlerde daha doğal görünür. Deyimin etkisi, aynî karşılık yerine nakdî karşılık verilmesini kısa ve meslek içi bir söyleyişle anlatmasından gelir.