Anlamı
yüreği parçalanmak.
Detaylı Açıklama
Ciğeri parçalanmak, sözlükte yüreği parçalanmak maddesine gönderilir; o da çok acımak diye tanımlanır. Kişi gördüğü ya da duyduğu bir acı karşısında derinden sarsılır. Acıma bir çocuğun, bir yaşlının, bir hayvanın ya da bir yoksulun hâline yönelebilir. Kalıpta ciğer, yüreğin yerini alır; ikisi de duyguların yeri olarak düşünülür. Söz bir haber karşısında, bir sahneye tanık olunca ya da bir anı hatırlanırken kullanılabilir. Acımanın sebebi -a ekiyle anılabilir: o hâline ciğeri parçalandı. Kişi kendi duygusunu da anlatabilir: ciğerim parçalandı. Kalıbın dil bilgisi öznesi ciğerdir; acımayı duyan ise ciğerin sahibi olan kişidir. Parçalanmak fiili duygunun şiddetini somutlaştırır. Kalıp bir yardım isteğini, bir sitemi ya da bir pişmanlığı da beraberinde getirebilir.
Örnek Cümleler
- Kar altında titreyen sokak köpeğini gören küçük kızın ciğeri parçalandı, onu eve getirmek için yalvardı.
- Depremde ailesini kaybeden çocuğun televizyondaki görüntüleri karşısında bütün mahallenin ciğeri parçalandı.
- Hastanede oğlunun başında sabahlayan yaşlı babayı görünce hemşirenin ciğeri parçalandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Türkçede ciğer, yürek gibi duyguların yeri olarak da anılır; ciğeri yanmak, ciğeri sızlamak da böyle kurulur. Sözlük bu yüzden kalıbı yüreği parçalanmak maddesine gönderir. İki söyleyiş aynı duyguyu adlandırır.
Kalbi parçalanmak da aynı maddeye bağlanır. Böylece üç söyleyiş, ciğer, kalp ve yürek sözcükleriyle aynı anlamda birleşir. Hangisinin seçileceği konuşanın söyleyiş tercihine kalır; anlamda bir ayrım doğmaz.
Bu atasözü, insanın sıkıntısını yürekten paylaşanın yalnız annesi olduğunu söyler. Ciğeri parçalanan kişi ise başkasının acısına derinden ortak olur. Atasözü bu ortaklığın ender olduğunu, deyim onun yaşandığı anı anlatır.