Deyim

Çığır Açmak Ne Demek?

Anlamı

bir alanda yeni bir yol, yöntem başlatmak:
'Hepsi birden Atatürk'ün açmakta olduğu bir çığırda çalışıyorlardı.' -A. Erhat.

Detaylı Açıklama

Çığır açmak, bir alanda yeni bir yol, yöntem başlatmaktır. Alan bir bilim dalı, bir sanat, bir meslek, bir eğitim anlayışı ya da bir üretim biçimi olabilir. Yeni yolu açan bir kişi, bir kurum, bir buluş ya da bir eser olabilir. Çığır, yeni açılmış yol demektir; kalıp, kendisinden sonra gelenlerin de izleyebileceği bir gidişin başlatıldığını anlatır. Yeni yolun hangi alanda açıldığı -da ekiyle anılabilir: tıpta çığır açmak. Sıfat-fiil biçimiyle de kurulur: çığır açan bir buluş. Söz bir övgü taşır; başlatılan yeniliğin önemli olduğu kabul edilir. Bir tarih anlatısında, bir ödül konuşmasında ya da bir eleştiri yazısında geçebilir. Açılan çığırda yürüyenler de anılabilir: bir çığırda çalışmak. Kalıp yeniliğin kalıcı olup olmadığını kendisi belirtmez.

Örnek Cümleler

  1. Köy okullarında uygulamalı tarım derslerini başlatan öğretmen, ülkenin eğitim tarihinde çığır açtı.
  2. Yerli hammaddeyle ucuz su arıtma cihazı üreten genç mühendislerin buluşu, sektörde çığır açtı.
  3. Halk masallarını çocuklar için yeniden yazan yazarın ilk kitabı, çocuk edebiyatında çığır açtı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta çığır, Atatürk'ün açmakta olduğu yeni yoldur: hepsi birden Atatürk'ün açmakta olduğu bir çığırda çalışıyorlardı. Kalıp burada sıfat-fiille kurulmuştur ve açılmakta olan bir yolu anlatır. Cümle, o yolda birlikte çalışan insanları da sahneye koyar.

Devir açmak, özellik taşıyan yeni bir çağ başlatmaktır; kapsamı bir dönemin bütünüdür. Çığır açmak ise bir alanda yeni bir yol ya da yöntem başlatmayı anlatır. Bir okulda, bir mutfakta ya da bir zanaatta da çığır açılabilir.

Bu atasözü, herkesin kendine özgü bir çalışma yöntemi, bir iş yapma biçimi olduğunu söyler. Çığır açan kişi de kendi yöntemini bir alanın yeni yolu hâline getirir. Atasözü yöntemlerin çeşitliliğini, deyim yeni bir yöntemin başlatılmasını anlatır.