Anlamı
tarihte özellik taşıyan yeni bir çağ başlatmak.
Detaylı Açıklama
Devir açmak, sözlükte tarihte özellik taşıyan yeni bir çağ başlatmak anlamındadır. Devir burada çağ, dönem demektir. Tanım üç öğe taşır: tarih, özellik ve yenilik. Başlatılan çağın tarihte kendine özgü bir yeri vardır; sıradan bir değişiklik bu deyimle anlatılmaz. Öznesi bir kişi, bir buluş, bir olay, bir savaş ya da bir antlaşma olabilir. Deyim bir alanın tarihi için de kurulabilir: tıp tarihinde, müzik tarihinde, bir kentin tarihinde. Fiil açmaktır; yeni dönem bir kapı gibi açılır. Deyim tarih kitaplarında, anma yazılarında, okul derslerinde ve değerlendirme konuşmalarında geçebilir. Sıfat-fiille de kullanılır: devir açan buluş. Açılan devrin ne kadar sürdüğünü deyim söylemez; yalnız başlangıcı bildirir.
Örnek Cümleler
- Buhar makinesinin fabrikalarda kullanılmaya başlanması, üretimde yeni bir devir açtı.
- Penisilinin bulunuşu, tıp tarihinde devir açan olaylardan biri olarak anılır.
- Köyümüze ilk okulu yaptıran öğretmen, kasabanın küçük tarihinde bir devir açmıştı; o yıldan sonra her çocuk okudu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çığır açmak, bir alanda yeni bir yol, yöntem başlatmaktır. Devir açmanın tanımında ise tarih ve çağ sözcükleri geçer; başlatılan şey bir dönemdir. Yeni bir ameliyat yöntemi çığır açabilir; bir devletin kuruluşu ise devir açar.
Tarihe geçmek, önemi bakımından unutulmayacak bir durum kazanmaktır. Bu deyim bir şeyin sonradan nasıl anılacağına bakar. Devir açmak ise olayın kendisini, yeni bir çağın başladığı anı adlandırır.
Bu atasözü devrin değiştiğini, eski tutumların değerinin kalmadığını söyler. Devir açmak ise bu değişikliği başlatan eylemi adlandırır. Atasözü eskinin değerini yitirişini, deyim ise yeninin başlayışını anlatır; ikisi aynı değişimin iki yüzüdür.