Anlamı
ters veya yersiz bir davranışta bulunmak:
'Etrafını saranla, çiğlik ettin, adam sana vereceğini vermiş, daha ne versin, dediler.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Çiğlik etmek, ters ya da yersiz bir davranışta bulunmaktır. Çiğlik sözcüğü burada kabalık, yersizlik anlamındadır. Kalıbın öznesi davranışı yapan kişidir. Davranış bir sözle, bir istekle, bir itirazla ya da bir hareketle ortaya çıkabilir. Ters ya da yersiz bulunan şey ortamın, ilişkinin ya da durumun gerektirdiğine uymaz. Söz, başkaları bir kişiyi uyarırken ya da azarlarken ikinci kişiyle kurulabilir: çiğlik ettin. Konuşan kendi hatasını da kabul edebilir: orada çiğlik ettim. Kalıp bir pazarlık, bir aile toplantısı, bir iş ilişkisi ya da bir ziyaret sırasında geçebilir. Davranışın kasıtlı olup olmadığı kalıpta belirtilmez. Yapılan şeyin ne olduğu cümlede ayrıca anılır; kalıp yalnız onun yersizliğini bildirir.
Örnek Cümleler
- Kendisine iş veren ustadan pazarlıktan sonra bir de bahşiş isteyen çırak çiğlik etti, usta onu bir daha çağırmadı.
- Kayınvalidesinin hazırladığı yemeği herkesin önünde beğenmeyen genç gelin, sofrada çiğlik etti.
- Komşunun ödünç verdiği arabayı yakıtsız geri getiren adam çiğlik ettiğini sonradan anladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta çevredekiler kişiyi azarlar: çiğlik ettin, adam sana vereceğini vermiş, daha ne versin, dediler. Kişinin daha fazlasını istemesi yersiz bulunur. Kalıp burada bir davranışın, çevredekilerin ortak yargısıyla eleştirildiğini gösterir.
Çiğ kaçmakta yersiz ve yakışıksız olan bir söz ya da bir davranıştır; özne odur. Çiğlik etmekte ise özne davranışı yapan kişidir. Biri yapılanı, öteki yapanı öne çıkarır.
Bu atasözü, yapılacak bir işin bütün yönlerinin önceden iyice düşünülmesi gerektiğini söyler. Çiğlik eden kişi ise bu ölçüyü yapmadan davranmıştır. Atasözü yersiz davranıştan korunmanın yolunu önceden gösterir.