Anlamı
1) itiraz etmek; 2) yolunda giden işi bozmak.
Detaylı Açıklama
Çıkıntılık etmek iki anlamda kullanılır. Birincisi itiraz etmektir: kişi bir karara, bir öneriye ya da bir düzene karşı çıkar. İkincisi yolunda giden bir işi bozmaktır; herkes uyum içinde ilerlerken biri işi aksatır. Söz bir yakınma ya da azar taşıyabilir; konuşan, itiraz edeni ya da işi bozanı gereksiz yere sorun çıkaran biri olarak görür. Bir sınıfta, bir ekipte, bir aile toplantısında ya da bir oyunda böyle biri bulunabilir. İtirazın haklı olup olmadığı kalıpta söylenmez; söz yalnız konuşanın bu davranışı hoş karşılamadığını gösterir. Kalıp bir uyarı olarak da kurulur: çıkıntılık etme, sıranı bekle. Çıkıntılık eden bir çocuk, bir çalışan ya da bir ortak olabilir.
Örnek Cümleler
- Herkes pikniğin cumartesi yapılmasında anlaşmışken çıkıntılık eden Kerem, pazar gününde ısrar etti.
- Müdürün yeni vardiya düzeni okunurken toplantıda tek başına çıkıntılık eden memur, karşı görüşünü tutanağa yazdırdı.
- Provada her şey yolundayken çıkıntılık edip sahne sırasını değiştiren oyuncu, gösterinin yarım saat gecikmesine yol açtı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çıkıntı, bir yüzeyden dışarı taşan, düzlüğü bozan bir parçadır. Kalıp, topluluğun ortak gidişinden ayrılan davranışı bu taşkın parçaya benzetir. Düz bir sıranın ortasında öne fırlayan bir taş gibi, çıkıntılık eden kişi de herkesin gözüne batar.
Tekere çomak sokmak, birinin yolunda giden işini aksatan, engelleyen davranışta bulunmaktır. Çıkıntılık etmenin ikinci anlamı buna yakındır. Çıkıntılık etmek ayrıca yalnızca itiraz etmeyi de anlatır; bu durumda iş bozulmamış olabilir.
Bu atasözü, kötü bir kişinin, kötü bir davranışın ya da kötü bir sözün büyük bir topluluğun huzurunu bozabileceğini söyler. Çıkıntılık eden biri de yolunda giden bir işi tek başına aksatabilir. Atasözü bozulan huzuru, deyim onu bozan davranışı anlatır.