Anlamı
1) olup bitenler karşısında sabrı ve dayanıklılığı kalmayıp taşkınlık göstermek:
'Ben ötede beride tanıdığım yaşlı başlı Fransızlarla böyle konuştukça kardeşim çileden çıkıyordu.' -B. R. Eyuboğlu. 2) çile süresini bitirmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, olup bitenler karşısında sabrı tükenmek, dayanıklılığı kalmamak ve sonunda taşkınlık göstermek anlamında kullanılır. Buradaki çile, dayanılan yük; çıkmak ise o sınırın aşılmasıdır. Deyimin gücü, sabır ile öfke arasındaki son kopuş anını yakalamasından gelir. İnsan artık taşıyamaz ve kontrolü kaybeder. Bu yüzden uzun süre biriken sıkıntılar, saygısızlık, gürültü, haksızlık ve yıldırıcı davranışlar için çok uygundur. Söz bir patlama anını anlatır. Dayanmanın bittiği eşiği gösterir. Burada öfke anlık değil, birikmiş ve olgunlaşmış bir taşkınlık olarak duyulur. Bu yüzden deyim, sıradan kızgınlıktan daha ağır bir sabır yıkılışını ifade eder. Deyimin sertliği de tam bu eşiğin aşılmış olmasından gelir. Yani insanın kendini tutmak için kurduğu bütün iç düzen burada bir anda çöker.
Örnek Cümleler
- Son olaylardan sonra adam resmen çileden çıktı.
- Komşunun oğlu yine çileden çıkmış, mahalle çalkalandı.
- Haberi duyunca herkes çileden çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sabrın aşama aşama tükenmesinden sonra gelen son kopuş ve taşma anını gösterir. Deyimin gücü, sabır ile öfke arasındaki son kopuş anını yakalamasından gelir.
Gürültü, saygısızlık, haksızlık, inat ve uzun süre biriken sıkıntılarla birlikte sık kullanılır. Bu deyim, olup bitenler karşısında sabrı tükenmek, dayanıklılığı kalmamak ve sonunda taşkınlık göstermek anlamında kullanılır.
Çile çekmek yükü taşımak, çileden çıkmak ise artık taşıyamayıp tepki vermek anlamına gelir. Buradaki çile, dayanılan yük; çıkmak ise o sınırın aşılmasıdır.