Deyim

Cin gibi Ne Demek?

Anlamı

anlayışlı ve zeki:
'Bir kedi kadar çevik, açıkgöz olan İzmirli Nusret, lisenin onuna kadar okumuş, cin gibi bir delikanlıydı.' -O. Kemal.

Detaylı Açıklama

Cin gibi, anlayışlı ve zeki demektir. Söz bir kişiyi niteler: bir şeyi çabuk kavrayan, durumu hemen sezen biridir. Sıfat olarak bir adın önünde de, yüklem olarak cümlenin sonunda da kullanılır: cin gibi bir çocuk, bu kız cin gibi. Söz bir övgü taşıyabilir; konuşan, kişinin zekâsını beğenir. Bir çocuk, bir öğrenci, bir çırak ya da yaşına rağmen zihni açık kalmış yaşlı biri böyle nitelenebilir. Tanımda yalnızca anlayış ve zekâ vardır; kurnazlık ya da kötü niyet yoktur. Söz bir gözlemi ya da bir şaşkınlığı da bildirebilir: daha beş yaşında ama cin gibi. Anlayış, söyleneni çabuk kavramayı; zekâ, bir sorunu kendi başına çözebilmeyi anlatır. Kalıp iki niteliği tek benzetmede toplar; kişinin bir konuda ne kadar bilgili ya da deneyimli olduğunu ayrıca söylemez.

Örnek Cümleler

  1. Daha altı yaşındaki cin gibi torunu, dedesinin telefonundaki ayarları birkaç dakikada düzeltti.
  2. Atölyeye yeni gelen çırak cin gibiydi; ustanın gösterdiği işi bir kez görmesi yetiyordu.
  3. Seksenini aşmış olan babaannem hâlâ cin gibi; bütün komşuların doğum günlerini ezbere biliyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta Nusret önce bir kedi kadar çevik ve açıkgöz olarak tanıtılır, sonra cin gibi bir delikanlı diye nitelenir: lisenin onuna kadar okumuş, cin gibi bir delikanlıydı. Çeviklik ve açıkgözlük, cin gibi sözünün anlattığı zekâyı tamamlar. Söz burada bir sıfat olarak delikanlı adını niteler.

Şeytan gibi, çok zeki ve kurnaz demektir; tanımında kurnazlık da vardır. Cin gibi ise yalnızca anlayış ve zekâyı anlatır. Bu yüzden bir çocuğu övmek için cin gibi, birinin hilekârlığını anlatmak için şeytan gibi seçilebilir.

Atasözüne göre akıllı olmanın yaşla ilgisi yoktur; bazı küçükler büyüklerden daha akıllı olabilir. Cin gibi bir çocuk da bu atasözünü doğrulayan bir örnektir. İki söz, zekâyı yaştan bağımsız bir nitelik olarak görmede buluşur.