Anlamı
içinde bulunduğu duruma uygun düşmeyen düşler kurmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, içinde bulunulan duruma hiç uymayan büyük düşler kurmak, gerçeklikten kopuk hayaller peşine düşmek anlamında kullanılır. Çoban kulübesi ile padişah rüyası arasındaki büyük mesafe, ölçüsüz hayali çok net gösterir. Deyimin etkisi, imkân ile beklenti arasındaki uçurumu çarpıcı biçimde kurmasından gelir. Bu yüzden aşırı iddialı ama zeminsiz tasarılar için çok yerindedir. Söz, hayal kurmayı değil, gerçekle bağını koparmış beklentiyi eleştirir. Hafif alay ve sert gerçekçilik taşır. Burada sorun arzu etmek değil, zeminsiz bir büyüklük vehmine kapılmaktır. Bu yüzden deyim, kişinin kendi şartlarını hiç hesaba katmayan heveslerini küçümseyerek anlatır. Hayalin büyüklüğü değil, dayanağının olmayışı sözün eleştiri merkezindedir. Deyim, insanı düş kurmaktan değil, ayaklarını yerden kesen ölçüsüz kuruntulardan sakındırır.
Örnek Cümleler
- Olanları görünce resmen çoban kulübesinde padişah rüyası gördü, ne yapsın.
- O kadar zorlandı ki sonunda çoban kulübesinde padişah rüyası gördü.
- Patronun dediklerini duyunca çoban kulübesinde padişah rüyası gördü.
Kökeni ve Hikayesi
Deyim, toplumsal hiyerarşinin çok belirgin olduğu dönemlerde kulübe ile saray arasındaki zıtlıktan yararlanılarak kurulmuş halk benzetmesidir. Gerçeklikten kopuk beklentiyi bu karşıtlıkla anlatır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Eleştirdiği şey, gerçekle hiçbir bağı kalmamış ve zeminsiz büyüklük hayalidir. Söz, hayal kurmayı değil, gerçekle bağını koparmış beklentiyi eleştirir.
Çünkü kişinin bulunduğu koşulla kurduğu hayal arasındaki uçurumu yüzüne vurur. Hafif alay ve sert gerçekçilik taşır.
İmkânı çok sınırlı olduğu hâlde aşırı büyük, ölçüsüz ve hazırlıksız beklentiler kuran kişiler için daha uygundur.