Atasözü

Çok Yaşayan (okuyan) Bilmez, Çok Gezen Bilir Ne Demek?

Anlamı

çok gezen, çok yer gören çok şey öğrenir; çok yaşayan, çok okuyan onun bildiklerini bilemez.

Detaylı Açıklama

Çok yaşayan bilmez, çok gezen bilir atasözü, çok gezen ve çok yer gören kişinin çok şey öğrendiğini söyler. Çok yaşayan ya da çok okuyan biri ise gezenin bildiklerini bilemez. Sözün çok okuyan bilmez, çok gezen bilir biçimi de vardır. Atasözü bilgiyi yaşın ya da kitabın değil, yolun verdiği bir birikim olarak anar. Söz bir köy odasında, bir okul sınıfında ya da bir liman kahvesinde, uzaktan gelen birinin anlattıkları karşısında söylenebilir. Bir yolcunun getirdiği haberi değerlendiren kişi de bu sözle gezenin kendi gözüyle gördüklerine güvenir. Atasözünün iki yarısı birbirine karşıt olarak kurulur: bilmez ile bilir, yaşayan ile gezen yan yana durur.

Örnek Cümleler

  1. Köyün en yaşlısı yeni yolun nereden geçeceğini bilemedi, şehirde şoförlük yapan torunu ise bütün güzergâhı anlattı; çok yaşayan bilmez, çok gezen bilir.
  2. Yemen kahvesini kitaplardan anlatan öğretmen, oralarda yaşamış bir misafir onu düzeltince çok okuyan bilmez, çok gezen bilir diye güldü.
  3. Göçmen kuşların yolunu soran oğluna balıkçı, kırk yıl denize açılan amcanı dinle, çok yaşayan bilmez, çok gezen bilir dedi.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır; çok yaşamış biri değerini korur, ama yerinde görülmeyen şeyleri yalnız yaşla öğrenemez. Atasözü gezenin edindiği bilgiyi yaşamanın ve okumanın verdiği bilgiden ayırır. Karşılaştırma kişiler değil, bilginin geldiği yol üzerinedir.

İki atasözü sözlükte aynı anlamla açıklanır: çok gezen çok şey öğrenir, çok yaşayan ve çok okuyan onun bildiklerini bilemez. Bu biçim karşılaştırmayı sözün içine yerleştirir. Öteki biçim yalnız gezeni anar; karşılaştırma tanımda kalır.

Atasözü, deneyimin yıllar içinde elde edildiğini söyler. Çok yaşayan bilmez diyen söz ise gezerek öğrenilen şeylerin yaşla edinilemeyeceğini anlatır. İki söz farklı bilgilerden söz eder; biri hayat deneyimine, öteki yerinde görmeye bakar.