Anlamı
kaba ve görgüsüz kimse.
Detaylı Açıklama
Dağda büyümüş sözü, kaba, görgüsüz, toplumsal incelikleri bilmeyen kimseler için kullanılan küçümseyici bir deyimdir. Burada dağ, şehir hayatından ve toplumsal kurallardan uzak, ham ve işlenmemiş bir yaşama biçiminin simgesi olarak kullanılır. Bu nedenle söz, kişinin yalnız bilgisizliğini değil, davranışlarındaki sertliği, nezaket eksikliğini ve adabımuaşeret yoksunluğunu da anlatır. Ancak deyimin içinde sınıfsal ve kültürel bir küçümseme olduğu da unutulmamalıdır. Günümüzde dikkatli kullanmak gerekir; çünkü bazen gerçek bir görgüsüzlüğü, bazen de önyargıyı yansıtır. Buna rağmen dilde hâlâ, kaba davranan biri için “sanki dağda büyümüş” denilerek kullanılan güçlü bir ifadedir. Böylece kişinin kabalığı ya da görgü eksikliği doğal çevreye değil, toplumsal incelikten uzak yetişmiş olmasına bağlanır.
Örnek Cümleler
- Masada herkese bağırınca misafirler sanki dağda büyümüş gibi davrandığını söyledi.
- Toplum içinde sıra beklemeyi bilmeyenlere hemen dağda büyümüş muamelesi yapıyorlar.
- Kaba saba konuşması yüzünden çocuk için dağda büyümüş demeleri annesini üzdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız davranışı eleştirmekle kalmayıp, kişinin geldiği çevreyi de aşağılayıcı biçimde imleyebilir. Bu yüzden bazen gerçek görgüsüzlükten çok önyargı ve küçümseme üretme riski taşır. Yani söz bazen davranışı değil, kişi hakkında kurulmuş peşin hükmü görünür kıldığı için de sorunludur.
Kabalık, sıra bilmemek, ölçüsüz konuşmak, ortak alan kurallarına uymamak ve nezaket göstermemek gibi davranışları hedef alır. Yani görgü eksikliği öne çıkar. Deyimin sertliği, bu davranışları yalnız eksiklik değil, kaba bir yetişme tarzının sonucu gibi göstermesinden gelir.
Dağda büyümüş daha çok görgü ve incelik eksikliğini anlatır. Diğer atasözü ise işi usulünce yapamayan, yöntemi bilmeyen kişinin beceriksizliğine odaklanır. Biri toplumsal incelik eksikliğine, diğeri ise yöntem ve beceri eksikliğine yüklenir; ayrım buradan doğar.