Anlamı
doğru yoldan ayrılmak, sapkınlık etmek.
Detaylı Açıklama
Dalalete düşmek, doğru yoldan ayrılmak, inançta, düşüncede ya da ahlaki çizgide sapma yaşamak anlamında kullanılan ağır tınılı bir deyimdir. Gündelik konuşmadan çok dinî, ahlaki ya da yüksek tonlu eleştiri bağlamlarında duyulur. Kişinin yalnız yanlış yapmasını değil, esaslı bir yön kaybı yaşamasını anlatır. Bu yüzden basit bir hata değil, değerler bakımından ciddi ve tehlikeli görülen bir sapma vurgulanır. Eski metinlerde, vaaz dilinde ve sert uyarı içeren konuşmalarda daha sık rastlanması da bundandır. Bugün kullanıldığında hem geleneksel hem de güçlü biçimde yargılayıcı bir etki bırakır. Kısacası dalalete düşmek, kişinin yalnız şaşırdığını değil, temel çizgisinden kopacak kadar derin bir yanlış yola saptığını anlatan ağır bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Onu gençleri dalalete düşürmekle suçlayanlar mahkemede oldukça sert bir şekilde konuştu.
- Kendi çıkarı için yalanı alışkanlık hâline getirince dalalete düştüğünü söylediler.
- Bu kadar körü körüne bağlılık, aklını kullanmayan insanı kolayca dalalete düşürebilir.
Kökeni ve Hikayesi
Dalalet kelimesi Arapça kökenlidir ve sapma, şaşma, doğru yoldan ayrılma anlamlarıyla İslamî literatürde yaygın biçimde kullanılmıştır. Deyim de bu kavramsal çerçeveden beslenerek yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız yanlış yapmayı değil, doğru çizgiden köklü biçimde sapmayı anlatır. İçinde ahlaki ve yer yer dinî bir yargı bulunduğu için hafif bir eleştiri değil, daha sert bir mahkûmiyet havası taşır.
Hayır, oldukça sınırlı ve seçili bağlamlarda kullanılır. Günlük dilde bunun yerine daha sade ifadeler tercih edilir; dalalete düşmek daha çok yazılı, geleneksel ya da yüksek perdeli söylemlerde canlı kalmıştır.
Yanlış yola sapmak daha genel ve daha yumuşak bir ifadedir. Dalalete düşmek ise çok daha yargılayıcı, daha ağır ve kişinin değer dünyasında ciddi bir bozulma olduğu izlenimini veren bir söyleyiştir.