Anlamı
bir iş, bir sorun büyüyerek karışık duruma gelmek:
'İş iyice dallanıp budaklanmadan amcayla konuşsam mı acaba?' -A. Ümit.
Detaylı Açıklama
Dallanıp budaklanmak, bir işin ya da bir sorunun büyüyerek karışık bir duruma gelmesidir. Kalıpta büyüyen kişi değil, iştir: mesele, anlaşmazlık, dava, borç ya da söylenti dallanıp budaklanır. Başta küçük ve tek yönlü olan iş zamanla yeni kollar kazanır. İşin içine başka kişiler, başka konular, başka hesaplar girer. Büyüme ile karışıklık birlikte gelir; iş hem genişler hem de içinden çıkılması güçleşir. Kalıp bu büyümenin kimin yüzünden olduğunu söylemez. Bir aile anlaşmazlığı, bir mahkeme süreci, bir şirket sorunu ya da bir komşu kavgası böyle büyüyebilir. Konuşan işi büyümeden çözmek istediğinde de kalıbı kurabilir: iş dallanıp budaklanmadan konuşalım. Büyüyen iş kolaylaşmaz, karışır; kalıp olumsuz bir gidişi bildirir.
Örnek Cümleler
- İki kardeş arasındaki tarla sınırı tartışması, avukatlar işe karışınca dallanıp budaklandı ve üç yıl sürdü.
- Okul servisinin bir günlük gecikmesiyle başlayan şikâyet, velilerin grubunda dallanıp budaklanarak müdürlüğe kadar gitti.
- Komşunun ağacından düşen birkaç elma yüzünden çıkan söz dallanıp budaklandı; sonunda iki aile bayramda bile selamlaşmaz oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
A. Ümit'in cümlesinde konuşan, iş iyice dallanıp budaklanmadan amcasıyla konuşmayı düşünür. Kalıp burada henüz gerçekleşmemiş bir büyümeyi anlatır; konuşma o büyümeden önce yapılmak istenir. İyice sözü, işin daha da büyüyebileceğini sezdirir.
Ağaç büyüdükçe gövdesinden dallar, dallarından da budaklar çıkar. Kalıp bir işin büyümesini bu görüntüyle anlatır: tek bir sorundan yeni sorunlar ayrılır. Dallar çoğaldıkça ağacın içi görünmez olur; işin karışması bunu karşılar.
Bu atasözü, karışanı çok olan işlerden sonucun güç alındığını söyler. Dallanıp budaklanan bir işe de zamanla başka kişiler karışabilir. Atasözü bunun sonucuna, deyim işin büyüyüp karışmasına bakar.