Anlamı
1) çok karışık bir duruma gelmek; 2) birbirine geçmek; 3) içinden çıkılmaz bir durum almak.
Detaylı Açıklama
Düğüm düğüm olmak sözlükte üç anlamla verilir. Kalıbın düğümlenmek biçimi de vardır. Birinci anlam çok karışık bir duruma gelmektir: bir iş, bir hesap ya da bir ilişki karmaşıklaşır. İkinci anlam birbirine geçmektir; bu anlamda özne bir ip, bir saç, bir kablo ya da bir ağ olabilir. Üçüncü anlam içinden çıkılmaz bir durum almaktır: bir sorun, bir dava ya da bir borç işi çözülemez hâle gelir. Birinci ve üçüncü anlam birbirine yakındır; üçüncüsünde çıkış yolu da kalmamıştır. Hangi anlamın kastedildiğini öznenin ne olduğu ve cümlenin geri kalanı gösterir. Tanım karışıklığın sebebini söylemez. Söz bir avukat bürosunda, bir balıkçı teknesinde ya da bir aile toplantısında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Üç ortağın her biri ayrı bir muhasebeci tutunca şirketin hesapları düğüm düğüm oldu.
- Fırtınadan sonra kıyıya çekilen ağlar düğüm düğüm olmuştu; balıkçılar bütün gün onları açtı.
- Mirasçılardan biri satışa itiraz edip öteki dava açınca tarlanın paylaşımı düğüm düğüm oldu, kimse çıkış yolu bulamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkinci anlam somut bir durumu anlatır: ipler, saçlar ya da ağlar birbirine geçer. Birinci ve üçüncü anlamda ise bir iş ya da bir durum karışır. Kıyıya çekilen ağların hâli ikinci anlama, tarlanın paylaşımı üçüncü anlama örnektir.
Çapraza sarmak, bir işin içinden çıkılmaz duruma gelmesi, çaprazlaşmasıdır. Düğüm düğüm olma kalıbı da üçüncü anlamında böyle bir hâli, işten artık çıkılamamasını anlatır. Çapraza sarmanın öznesi tanımda bir iştir; düğüm düğüm olmanın öznesi ise ikinci anlamda bir ip ya da bir saç da olabilir.
Atasözü, karışanı çok olan işlerden sonucun güç alındığını söyler. Ortakların ya da mirasçıların her biri bir yana çektiğinde bir iş düğüm düğüm olabilir. Atasözü işi karıştıranların çokluğuna, deyim karışıklığın kendisine bakar.