Anlamı
bir işin en önemli yönü üzerinde durmak.
Detaylı Açıklama
Damarına basmak iki anlamda kullanılır. Birincisi bir işin en önemli yönü üzerinde durmaktır: konuşan ya da iş yapan ayrıntılar arasında dağılmaz, işin can alıcı yerini bulur. Bu yön bir sorunun çıkış noktası, bir planın zayıf yanı ya da bir tartışmanın asıl konusu olabilir. Bu anlamda tamlayan işi gösterir: meselenin damarına basmak. Konuşan bir başkasının sözünü överken de kalıbı kurabilir: tam işin damarına bastın. İkinci anlamı birini, duyarlı olduğu bir konuda kızdırmaktır. Bu anlamda tamlayan kızdırılan kişidir: babasının damarına basmak. Duyarlı konu bir aile meselesi, bir yenilgi, bir kusur ya da bir inanç olabilir. Hangi anlamın kastedildiği tamlayandan ve bağlamdan anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Toplantıda herkes renk ve logo üzerine konuşurken yeni müdür satışların neden düştüğünü sorarak işin damarına bastı.
- Usta motoru baştan sona sökmekle uğraşmadı, doğrudan yakıt pompasını açarak arızanın damarına bastı.
- Üniversite sınavını iki kez kaçıran ağabeyinin yanında kendi sınav başarısıyla övünen Selin onun damarına bastı; ağabeyi kapıyı çarpıp çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cin damarına basmak, kişiyi çok sinirlendirecek söz söylemek, çileden çıkarmaktır. Damarına basmak da birini öfkelendirmeyi anlatır; iki kalıbın bu anlamı örtüşür. Damarına basmanın ayrıca bir işin en önemli yönü üzerinde durmak anlamı vardır; cin damarına basmakta bu anlam yoktur.
Kalıpta damar, işin en önemli, can alıcı yerini karşılar. Vücuttaki damarlar nasıl yaşam için gerekliyse, işin damarı da onun asıl noktasıdır. Basmak ise bu noktanın üzerine gelmeyi, orada durmayı anlatır.
Bu atasözü, bir düzenin ayrıntıların değişmesiyle değil temelin bozulmasıyla yıkıldığını söyler. Damarına basmanın birinci anlamı da ayrıntıları bırakıp işin en önemli yönüne yönelmektir. İki söz de bir işte belirleyici olanın özde bulunduğuna dikkat çeker.