Deyim

Damarına (damarlarına) İşlemek Ne Demek?

Anlamı

kötü bir huy, vazgeçilmez bir biçimde yerleşmek.

Detaylı Açıklama

Damarına işlemek, kötü bir huyun vazgeçilmez bir biçimde yerleşmesidir. Kalıpta yerleşen şey iyi bir özellik değil, bir kusurdur: cimrilik, yalan, tembellik, kumar ya da geçimsizlik. Huy önce bir alışkanlık olarak başlayabilir; zamanla kişinin parçası olur ve bırakılamaz hâle gelir. Kalıbın çoğul biçimi de vardır: damarlarına işlemek. Öznesi kötü huydur, kişi tamlayanla gösterilir: yalan onun damarına işlemiş. Kalıp bu huyun nereden geldiğini söylemez; çevreden de alınmış olabilir, yıllar içinde kendiliğinden de gelişmiş olabilir. Söz bir yakınma, bir yargı ya da bir umutsuzluk taşıyabilir; konuşan kişinin artık değişeceğine inanmaz. Bir aile büyüğü, bir öğretmen ya da bir işveren bir kişiyi böyle niteleyebilir. Kalıp vazgeçilmezliği vurgular, huyun ne kadar eski olduğunu bildirmez.

Örnek Cümleler

  1. Gençliğinde kâğıt oyunlarıyla başlayan kumar Ahmet Bey'in damarına işlemiş, emekli ikramiyesini de masada bıraktı.
  2. Kuruşu kuruşuna hesap eden tüccarın cimriliği damarlarına işlemişti; kızının düğününde bile en ucuz salonu tuttu.
  3. Okulda ödevden kaçmak için uydurduğu bahaneler yıllar içinde damarına işledi, iş yerinde de her gecikmeye bir yalan buluyor.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sözlük tanımı açıkça kötü bir huydan söz eder. Sabır ya da çalışkanlık gibi iyi bir özelliğin yerleşmesi bu kalıbın tanımına girmez. Kalıbın ağırlığı, kötü huyun artık bırakılamayacak kadar yerleşmiş olmasındadır.

Huy edinmek, bir davranışı alışkanlık durumuna getirmektir; tanım davranışın iyi ya da kötü olduğunu söylemez. Damarına işlemek ise kötü bir huyun vazgeçilmez biçimde yerleşmesidir. Biri alışkanlığın başlangıcını, öteki bırakılamaz hâle gelişini anlatır.

Bu atasözü, insanı alışkanlıklarından, huylarından vazgeçirmenin mümkün olmadığını söyler. Damarına işleyen kötü huy da vazgeçilmez biçimde yerleşmiştir. Atasözü bunu bütün huylar için genel bir yargı olarak söyler; deyim belli bir kişinin kötü huyunu anlatır.