Anlamı
yüreğine inmek, felç olmak.
Detaylı Açıklama
Damlaya uğramak, yüreğine inmek ya da felç olmak anlamında kullanılan eski bir deyimdir. Günümüz günlük dilinde çok sık duyulmasa da geçmiş anlatılarda ve yaşlı kuşakların söyleyişinde güçlü bir yer tutar. İçindeki duygu, bir olayın kişiyi hem bedenen hem ruhen sarsacak kadar ağır etkilemesidir. Sadece hastalık değil, büyük korku, şok veya ani felaket de bu deyimle bağlantılı düşünülür. Sözün eski oluşu, ona sert ve karanlık bir hava verir. Kişinin bir anda çöktüğünü, gücünü yitirdiğini ve hayati bir darbe aldığını düşündürür. Bu yüzden sıradan üzüntüler için değil, yıkıcı ve sarsıcı hadiseler için daha uygun bir anlatım sunar. Bu nedenle beklenmedik çareler ya da küçük destekler için umutlu bir tonla da kullanılabilir.
Örnek Cümleler
- Oğlunun kötü haberini duyunca kadına sanki damlaya uğramış gibi baktılar, rengi attı.
- Bu kadar ani bir felaket karşısında adam damlaya uğradı sandılar.
- Yaşlı komşu korkudan damlaya uğramamak için hemen en yakın sandalyeye oturup derin nefes aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deyim çağdaş günlük konuşmada seyrekleşmiş, daha çok geçmiş dönem anlatılarında ve sözlü kültürün eski tonunda yaşamaya devam etmiştir. Bu da ona hem tarihî hem de daha sert bir etki kazandırır.
Temel anlamı bedensel çöküşe yakındır; ancak birçok kullanımda korku ve şokun bedeni felce uğratacak kadar ağır gelişini de sezdirir. Yani ruhsal sarsıntı ile bedensel çöküş bu sözde birbirine yaklaşır.
İki ifade de ani ve ağır bir sarsıntıyı anlatır. Damlaya uğramak daha eski ve yer yer daha halk dili kokan bir söyleyiştir; yüreğine inmek ise bugün daha anlaşılır ama aynı derecede ağır bir çöküş duygusu taşır.