Anlamı
sıkıntıya girmek:
'Adamın başı dara düşünce yardımına Hayrullah koşmaz da kim koşar?' -A. İlhan.
Detaylı Açıklama
Dara düşmek iki anlamda kullanılır. Birincisi sıkıntıya girmektir: kişi bir güçlükle karşılaşır, sıkıntılı bir duruma düşer; bu durumdan kendi başına da çıkabilir, bir yardıma da ihtiyaç duyabilir. Bu sıkıntı bir hastalık, bir işsizlik, bir dava ya da bir yolculukta kalakalmak olabilir. İkinci anlamı para sıkıntısına düşmektir: kişinin parası azalır, kirasını, borcunu ya da günlük harcamasını karşılamakta zorlanır. Birinci anlamın tanığında kalıp baş sözcüğüyle de kurulur: başı dara düşmek. Kalıp yardım istemenin, borç almanın ya da bir dostu aramanın gerekçesini anlatırken geçebilir. Söz bir yakınma da olabilir, bir dostluğun sınanması da: insan dara düşünce dostunu tanır. Sıkıntının sebebi ya da zamanı işini kaybedince, hasat kötü geçince ya da kışın ortasında gibi sözlerle belirtilebilir.
Örnek Cümleler
- Kışın ortasında kalorifer kazanı bozulan yaşlı çift dara düştü, gece yarısı komşularının kapısını çaldı.
- Yurt dışında pasaportunu kaybeden öğrenci dara düşünce konsolosluğu aradı ve üç gün otel odasında bekledi.
- Maaşı iki ay üst üste yatmayan Kemal dara düştü, kirasını ödemek için kardeşinden borç istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
A. İlhan'ın cümlesinde kalıp baş sözcüğüyle kurulur: adamın başı dara düşünce yardımına Hayrullah koşmaz da kim koşar? Cümle, sıkıntıya giren kişiye yardım edecek birinin bulunduğunu söyler. Soru biçimi bu yardımın kesinliğini vurgular.
Başı dara düşmek sözlükte sıkıntıya girmek diye tanımlanır; bu, dara düşmenin birinci anlamıyla aynıdır. Dara düşmenin ayrıca para sıkıntısına düşmek anlamı da vardır ve sözlük bu anlamı yalnız dara düşmek için verir. Baş sözcüğü kalıba güçlüğün kişinin üzerine çöktüğü görüntüsünü ekler.
Atasözüne göre varlıklarına güvenerek ölçüsüz harcamalarda bulunanlar daha sonra sıkıntıya düşebilir. Deyim ise o güç durumun içine girilmesini anlatır. Biri olası bir sebebi gösterir; öteki yalnız varılan hâli bildirir, nasıl varıldığını söylemez.