Anlamı
içine bir şey konulacak kabın ağırlığını tartmak.
Detaylı Açıklama
Darasını almak, içine bir şey konulacak kabın boş ağırlığını önceden tartmak anlamında kullanılan teknik bir deyimdir. Özellikle tartı işlerinde, ticarette, aktar ve manav gibi yerlerde doğru ölçüm yapabilmek için daranın bilinmesi gerekir. Bu yüzden söz, adaletli ölçü ve hesabı doğru yapma düşüncesi taşır. Günlük dilde mecazlaşmasa bile, düzenli ve dikkatli iş yapma kültürünü çağrıştırır. Bir şeyin net miktarını bulmak için önce kabın yükünü ayırmak gerekir; deyimin özü de budur. Bu yönüyle fazlalığı ayıklayıp asıl değeri ortaya çıkarmaya dayanır. Eski tartı kültürünü bilenler için son derece somut, bilmeyenler için de açıklaması kolay bir işleyiş anlatır. Böylece gerçek değer ile kaba görünüşü birbirinden ayırma gereğini açık ve pratik bir dille hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Baharatı doğru tartmak için önce terazide boş kabın darasını aldı.
- Esnaf, müşteri görsün diye önce poşetin darasını alıp sonra ürünü koydu.
- Depoda doğru hesap için her bidonun darasını tek tek aldılar.
Kökeni ve Hikayesi
Dara kelimesi ticaret ve tartı dilinde kabın boş ağırlığını ifade eden eski bir terimdir. Osmanlı döneminden beri ölçü ve tartı kültürü içinde kullanılmış, deyim de bu teknik kullanımdan yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kabın ya da poşetin ağırlığı ayıklanmazsa tartılan şeyin gerçek miktarı bulunamaz. Deyim tam da bu ayrımı anlatır: dış kabı hesaptan çıkarıp asıl malın net ağırlığını ortaya koymak.
Temel kullanım ticaret, depolama ve tartı işleri içindedir. Ancak buradaki mantık, yani fazlalığı ayırıp özü görmek fikri, mecaz kurmaya elverişli olduğundan düşünce düzeyinde de çağrışım yaratabilir.
İkisi aynı alanın iki yanıdır. Darasını almak boş kabın ağırlığını önceden belirlemeyi anlatır. Darasını düşmek ise hesap sırasında bu ağırlığı toplamdan çıkarmayı, yani net sonuca ulaşmayı ifade eder.