Anlamı
karmakarışık bir duruma gelmek:
'Eskiler, genç hürriyet jandarmalarının aman vermez takipleri altında darmaduman olmuşlardı.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Darmaduman olmak, bir düzenin, yapının veya görünümün karmakarışık bir hâle gelmesini anlatır. Bu deyimde sadece dağınıklık değil, parçaların birbirine girdiği, eski bütünlüğün seçilemediği bir tablo vardır. İnsanların planları, eşyalar, kurumlar ya da toplumsal düzen bu sözle anlatılabilir. Bazen fiziksel, bazen mecazî kullanılır; ama her zaman ağır bir bozulma hissi taşır. Bu nedenle hafif karışıklıklar için değil, ciddi bir altüst oluş için daha uygundur. Günlük dilde güçlü ve çarpıcı bir etki yaratır. Bir şey darmaduman olduğunda, onu eski düzenine döndürmek kolay görünmez. Deyim tam da bu zor toparlanan karmaşayı ve şiddetli bozulmayı görünür kılar. Bu yüzden yalnız dağınıklığı değil, düzenin yeniden kurulmasını zorlaştıran ağır bozulmayı da anlatır.
Örnek Cümleler
- Geceki şiddetli fırtınadan sonra bütün çarşı ve pazar yeri darmaduman oldu.
- Bir yanlış haber yüzünden ekip içindeki yıllardır süren güven darmaduman oldu.
- Taşınma telaşı sırasında yıllardır özenle korunan evin düzeni tamamen darmaduman olmuştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu deyim, görünen bozukluğun ciddi boyutta olduğunu hissettirir. Burada küçük bir düzensizlik değil, toparlanması zaman alacak ölçüde büyük ve yayılmış bir karışıklık anlatılır. Bu yönüyle küçük aksaklıkları değil, büyük ölçekli bozulmaları anlatmakta daha yerindedir.
Evet, çok rahat kullanılabilir. Bir ilişkinin, ekibin, güven ortamının veya moral yapısının bozulması da bu sözle anlatılabilir. Deyim, fiziksel dağınıklığı duygusal ve toplumsal bozulmaya da başarıyla taşır.
Darmadağın olmak dağılıp bozulmayı daha klasik biçimde anlatır. Darmaduman olmak ise karışıklığın yoğunluğunu ve her şeyin birbirine girdiği hissi biraz daha fazla taşır. Ton farkı ince ama hissedilirdir.