Anlamı
1) para yardımı veya gönüllü toplamaya girişmek; 2) hesap açmak, banka cüzdanı vermek; 3) mec. bir şeye yeniden başlamak.
Detaylı Açıklama
Defter açmak, bağlama göre para yardımı toplamak için liste düzenlemek, birine hesap açmak ya da mecazen bir işe yeniden başlamak anlamlarında kullanılan çok yönlü bir deyimdir. Bu yüzden tek bir sahaya değil, ticaretten gündelik yardımlaşmaya kadar uzanan geniş bir kullanımı vardır. Somut anlamında kayıt tutma ve düzen kurma duygusu öne çıkar; mecaz anlamında ise “konuyu yeniden gündeme almak” ya da “işi başlatmak” anlamı belirginleşir. Defter sözcüğü burada hem hesap düzenini hem de başlangıç noktasını temsil eder. Deyim özellikle esnaf, dernek, mahalle yardımlaşması ve ticari ilişkilere yakın bir ses taşır. İnsanın dağınık hâli resmîleştirip kayıt altına almasını, yani işi ciddileştirmesini anlatır.
Örnek Cümleler
- Yangınzedeler için mahallede yardım toplamak amacıyla hemen defter açtılar ve listeyi başlattılar.
- Yeni müşteri veresiye isteyince bakkal onun adına defter açmadı, güvenmedi.
- Aylar sonra aynı konuyu yeniden konuşup eski hesabı tekrar defter açtı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü defter, bir yandan gerçek kayıt aracıdır; öte yandan başlanmış ve izlenen bir işin sembolü gibidir. Bu nedenle hem liste ve hesap için hem de yeniden gündem oluşturmak için kullanılabilir.
Esnaf çevresinde, mahalle yardımlaşmalarında, dernek işlerinde ve küçük ticari ilişkilerde sık duyulur. Çünkü bu alanlarda defter hem güven hem kayıt hem de takip aracıdır. Bu yüzden söz, güvene dayalı küçük ölçekli ilişkilerin kayıt altına alınma biçimini de çağrıştırır.
Defter açmak başlangıcı ve kaydı başlatmayı anlatır. Defter tutmak ise bu kaydı düzenli biçimde sürdürmeyi ifade eder. Biri ilk adım, diğeri devamlılıktır. Bu karşıtlık, girişim ile onu sürdürme disiplininin aynı şey olmadığını da gösterir.