Anlamı
1) ölmek; 2) öldürülmek; 3) görevine son verilerek bir yerden uzaklaştırılmak.
Detaylı Açıklama
Defteri dürülmek deyimi, bağlama göre ölmek, öldürülmek ya da görevden alınarak bir yerden uzaklaştırılmak anlamında kullanılan sert bir ifadedir. Ortak nokta, kişinin o sahadaki varlığının sona ermesidir. Bu yüzden söz, sadece bir kapanışı değil, çoğu zaman acımasız ve kesin bir sonu anlatır. Eski dil tadı taşıyan bu deyim, özellikle siyasette, iş hayatında ve tehdit içeren konuşmalarda güçlü durur. Birinin oyun dışı kalması, tasfiye edilmesi ya da tamamen yok edilmesi anlamı bağlama göre öne çıkar. Söyleyişte soğuk ve karanlık bir ton vardır; insani bir vedadan çok, hesabın kapatılması gibi duyulur. Deyimin sertliği, “defter” imgesinin tamamen kapanıp dürülmesiyle güçlenir. Deyim, bir kişi ya da konunun artık hesaptan düşürülmesi veya gözden çıkarılması hissini de taşır.
Örnek Cümleler
- Yeni yönetim gelince eski müdürün bir gecede defteri dürüldü ve görevden alındı.
- Mafya hikâyelerinde ihanet eden adamın er ya da geç defteri dürülür.
- Köyde herkes, o zalim ağanın bir gün defteri dürülür diye konuşurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bir insanın ya da bir görevin sona ermesini insani bir dille değil, hesap kâğıdı kapatır gibi anlatır. Bu nesnelleştirme, söze tehditkâr ve acımasız bir ton verir.
Siyasi ya da iş ortamında görevden uzaklaştırılmayı anlatabilir; daha sert bağlamlarda ise öldürülmek veya tamamen ortadan kaldırılmak anlamına kayabilir. Ortak nokta, bir dönemin kesin biçimde kapanmasıdır.
Defteri dürülmek sonucu yaşayan kişiyi anlatır; defterini dürmek ise bu sonu başkasına yaşatan eylemi ifade eder. Yani biri edilgen sonuç, diğeri etkin müdahaledir. Anlam farkı, sonucun kimin başına geldiği ile o sonucu kimin uyguladığı üzerinden kurulur.