Deyim

Defterini Dürmek Ne Demek?

Anlamı

1) öldürmek:
'Bir gün senin defterini dürerler bir eyyam gelir.' -Yunus Emre. 2) işine son vermek, işten çıkarmak; 3) başarısını kıskanarak yükselmesine engel olmak.

Detaylı Açıklama

Defterini dürmek üç anlamda kullanılır. Birincisi öldürmektir. İkincisi birinin işine son vermek, onu işten çıkarmaktır. Üçüncüsü bir kişinin başarısını kıskanarak yükselmesine engel olmaktır. Defteri dürülen kişi iyelik ekiyle anılır: eşkıyanın, muhasebecinin, rakibinin defterini dürmek. Dürmek bir şeyi sarıp kapatmaktır; defter dürülünce o kişinin hesabı kapanmış olur. Birinci anlamda öldüren bir insan da olabilir, bir hayvanı vuran bir avcı da. İkinci anlamda işi bir patron, bir genel müdür, bir yönetici ya da bir kurul yapar. Üçüncü anlamda kıskançlık sözlüğün tanımında yer alır; engel olan kişi rakibinin önünü keser. Kalıbın sert bir söyleyişi vardır ve tehdit cümlelerinde de kullanılabilir: bir daha yaparsan senin de defterini dürerim.

Örnek Cümleler

  1. Bir gece ağılı basıp koyunları boğazlayan kurdun defterini, çoban sabaha karşı tüfeğiyle dürdü.
  2. Yeni gelen genel müdür, şirketin parasını yıllardır kendi işlerinde kullanan muhasebecinin defterini ilk hafta dürdü.
  3. Genç mühendisin hızla yükselmesini kıskanan şef, onun projelerini toplantılarda kötüleyerek defterini dürdü; mühendis terfi listesinden çıkarıldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta Yunus Emre, bir gün senin defterini dürerler bir eyyam gelir der. Kalıp burada birinci anlamdadır: öldürmek. Eyyam günler, zaman demektir; dize ölümün bir gün mutlaka geleceğini hatırlatır.

Sözlük biletini kesmeyi ölümüne karar vermek ve işine son vermek diye açıklar. İşine son vermek anlamı defterini dürmekte de vardır. Ölümle ilgili anlamlar ise yakın ama farklıdır: biri ölüme karar vermeyi, öteki öldürmeyi anlatır. Başarısını kıskanarak yükselmesine engel olmak anlamı yalnız defterini dürmek için verilir.

Atasözüne göre değerli kimselere sataşan çok olur. Defterini dürmenin üçüncü anlamı da başarılı birinin kıskançlıkla önünün kesilmesidir. Atasözü sataşmanın değerli olana yöneldiğini, deyim bu sataşmanın sonucunu anlatır.