Deyim

Defterinde Olmamak Ne Demek?

Anlamı

sahip bulunmamak, tabiatında bulunmamak:
'Sevmek, inanmak, bağlanmak gibi şeyler defterinde yoktu.' -T. Buğra.

Detaylı Açıklama

Defterinde olmamak, sahip bulunmamak, tabiatında bulunmamaktır. Kalıp bir kişinin yaradılışında, karakterinde bir özelliğin, bir davranışın bulunmadığını anlatır. Bulunmayan şey yalan, korku, acıma, sevgi ya da yardım istemek olabilir. Kalıp yok sözüyle de kurulur: defterinde yalan yoktu. Defter görüntüsü kişinin özelliklerini bir deftere yazılmış gibi gösterir; o defterde bazı şeyler hiç yazmaz. Bulunmayan özellik iyi bir şey de olabilir, kötü bir şey de; övgü de eleştiri de bu kalıpla yapılabilir. Söz bir kişinin tanıtıldığı bir anlatıda, bir romanda ya da bir aile konuşmasında geçebilir. Konuşan kendisi için de kurabilir: benim defterimde geri adım atmak yok. Kalıp bir an değil, kalıcı bir yaradılış özelliğini bildirir.

Örnek Cümleler

  1. Kırk yıllık esnaf Rıfat Bey'in defterinde müşteriyi kandırmak yoktu; eksik tartan çırağını hemen uyardı.
  2. Her şeyi şakaya vuran Murat'ın defterinde ciddiyet yoktu, en önemli toplantıda bile espri yapıyordu.
  3. Tek başına büyüyen genç kızın defterinde başkasından yardım istemek olmadığı için ağır valizi merdivenden kendisi taşıdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta sevmek, inanmak ve bağlanmak gibi şeylerin kişinin defterinde olmadığı söylenir. Kalıp bu cümlede yok sözüyle kurulur: defterinde yoktu. Sayılanların hepsi duyguyla ilgilidir ve kişinin yaradılışında bulunmaz.

Sözlük defterinde yazmamayı kitabında yer almamak diye verir; bu da aklına ve mantığına aykırı düşmektir. Defterinde olmamak ise tabiatında bulunmamaktır. Biri akla yatmamayı, öteki yaradılışta bulunmamayı anlatır.

Atasözüne göre kişinin çocukluğundaki huyları ve özellikleri yaşlılığında da değişmez. Defterinde olmamak da kişinin tabiatına bakar. Atasözüne dayanarak, çocukken yalan söylemeyen birinin defterinde yaşlılığında da yalan bulunmaz denebilir.