Anlamı
sahip bulunmamak, tabiatında bulunmamak:
'Sevmek, inanmak, bağlanmak gibi şeyler defterinde yoktu.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Defterinde olmamak, bir şeyin kişinin tabiatında, alışkanlıklarında, düşünce dünyasında ya da hayat düzeninde yer almaması anlamında kullanılır. Bu deyim, bir davranışın geçici olarak yapılmadığını değil, o kişinin karakterine ve düzenine zaten uymadığını anlatır. Bu yüzden çok belirleyici bir ifadedir. “Onun defterinde yok” denildiğinde, kişi için o davranışın neredeyse mümkün olmadığı düşünülür. Sevgi göstermek, bağlanmak, fedakârlık yapmak, cimrilik etmek ya da yalan söylemek gibi pek çok özellik için kullanılabilir. Deyimin gücü, kişiliği bir hesap defteri gibi düşünmesinden gelir. Orada ne kayıtlıysa o vardır; kayıtlı değilse o kişiden beklenmez. Kısa ama karakter çözümlemesi yapan bir anlatımdır. Bu ifade, beklenen şeyin kişinin hesabında, planında ya da düşünce çerçevesinde hiç yer almadığını anlatır.
Örnek Cümleler
- Yalan söylemek onun defterinde olmayan bir şeydi, her zaman doğruyu söylemeyi tercih ederdi.
- Başkasının sırtından geçinmek ve fedakârlık göstermek patronun defterinde hiç yoktu.
- Sert görünse de insanlara kötülük yapmak onun defterinde asla olmazdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü tek bir davranışı değil, o davranışın kişinin yapısında yer alıp almadığını söyler. Böylece anlık bir tercih değil, kalıcı bir kişilik çizgisi anlatılmış olur. Bu nedenle deyim, kişinin iç düzeni ve değer ölçüsü hakkında da fikir verir.
Defter, kayıt ve düzen fikrini çağırır. Bir özellik kişinin defterinde yoksa, onun hayat hesabında da yer almadığı düşünülür. Bu benzetme, karakteri düzenli bir liste gibi göstererek sözü etkili kılar.
Defterinde olmamak daha çok kişinin huyu ve tabiatı için kullanılır. Defterinde yazmamak ise bir kuralın, yöntemin veya usulün içinde yer almama anlamına biraz daha yakın durur.