Deyim

Deli Çıkmak Ne Demek?

Anlamı

1) çıldırmak; 2) mec. çok sinirlenmek.

Detaylı Açıklama

Deli çıkmak iki anlamda kullanılır. Birincisi çıldırmaktır: kişi aklını yitirir. İkincisi mecaz anlamdır ve çok sinirlenmeyi bildirir. Bu anlamda kişi gerçekten aklını yitirmez; öfkesinin derecesi çok yüksektir. Öfkeyi doğuran bir haksızlık, bir ihmal, bir gecikme ya da kırıcı bir söz olabilir. Mecaz anlam gündelik konuşmada bir tepkiyi anlatırken kurulabilir. Kalıp bir uyarı olarak da söylenebilir: bunu duyarsa deli çıkar. Birinci anlam ağır bir yıkımın, bir kaybın ardından aklını yitiren birini anlatırken geçebilir. İki anlamda da kalıbın öznesi kişidir. Mecaz anlamda öfke çoğaldıkça kişinin bağırması, tartışması, bir yere şikâyet etmesi gibi davranışlar da cümlede yer alabilir. Deyim öfkenin haklı olup olmadığını söylemez; yalnız derecesini bildirir. Bir tartışmayı, bir haberi ya da bir kalabalığın tepkisini aktarırken de kalıba başvurulur.

Örnek Cümleler

  1. Savaşta bütün ailesini kaybeden adam bir süre sonra deli çıktı, sokaklarda kendi kendine konuşarak dolaşıyordu.
  2. Bahçesindeki ceviz ağacının izinsiz kesildiğini gören komşumuz deli çıktı, sokağın ortasında bağırıp çağırdı.
  3. Üç saattir kuyrukta bekleyen yolcular uçuşun iptal edildiğini duyunca deli çıktı, gişenin önünü sardı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Birinci anlam çıldırmaktır; kişi gerçekten aklını yitirir. İkinci anlam mecazdır ve çok sinirlenmeyi bildirir. Cümlede bir öfke sebebi, bir haksızlık ya da bir kızgınlık anılıyorsa ikinci anlam anlaşılır.

Dinden imandan çıkmak, sözlükte kendini kontrol edemeyecek kadar çok öfkelenmek, çok sinirlenmek diye açıklanır. Deli çıkmak da ikinci anlamında çok sinirlenmektir. Dinden imandan çıkmak tanımında öfkenin kişiyi denetimsiz bıraktığı açıkça yazılıdır.

Öfkeyle kalkanın ziyanla oturacağını söyleyen atasözü, öfkesine kapılarak iş görenin sonunda güç duruma düşeceğini bildirir. Deli çıkmak ise ikinci anlamında çok sinirlenmeyi anlatır. Atasözü, deli çıkan birinin öfkeyle atacağı adımların ona zarar getirebileceğini gösterir.