Anlamı
densiz, budala ev sahibi, konuklarından çok kendini ağırlanacak konuk yerine koyar.
Detaylı Açıklama
Deli kız düğün etmiş, kendi baş sedire geçmiş atasözü, densiz ve görgüsüz ev sahibinin misafirlerinden çok kendini ağırlanacak kişi yerine koyduğunu anlatır. Yani ağırlaması gereken insan, ilgiyi başkalarına göstereceği yerde merkeze kendisini oturtur. Bu söz özellikle misafirlik adabını, ev sahipliği inceliğini ve toplumsal yer bilmeyi öğretir. Düğün kuran kişi başköşeyi misafire bırakmalı, hizmeti ve düzeni gözetmelidir; ama burada tam tersi yapılır. Atasözünün alaycı gücü de buradan gelir. Hem budalalığı hem de usul bilmezliği aynı anda taşır. Günümüzde kibirli ev sahipleri, gösteriş düşkünleri ve bulunduğu ortamda haddini bilmeyenler için rahatlıkla kullanılabilir. İnce bir sosyal eleştiridir. Atasözü, ölçüyü ve usulü kaybetmiş bir sevincin ne kadar gülünç görünebileceğini de açıkça hissettirir.
Örnek Cümleler
- Misafirleri bırakıp bütün gece kendini öven ev sahibi için yaşlılar deli kız düğün etmiş, kendi baş sedire geçmiş dedi.
- Davet verdi ama hizmet etmek yerine başköşeye kurulunca tam deli kız düğün etmiş, kendi baş sedire geçmiş durumu oldu.
- Yeni gelin, büyüklerin önüne geçince komşular deli kız düğün etmiş, kendi baş sedire geçmiş diye söylendi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ev sahibinin merkezde görünmek yerine misafirleri rahat ettirmesi gerektiğini savunur. Yani ağırlama kültüründe hizmet ve tevazu, gösteriş ve kendini öne çıkarmanın önünde gelir. Atasözü, ağırlama ile kendini gösterme arasındaki çizginin kaçırılmaması gerektiğini de ima eder.
Kişinin kendine gereğinden fazla önem vermesini, bulunduğu yerin protokolünü ve ölçüsünü bilmemesini simgeler. Böylece sadece oturuş değil, karakter tavrı da eleştirilmiş olur. Yani eleştirilen şey sadece oturma yeri değil, kendini gereksiz biçimde merkeze koyan tavırdır.
Gösterişli davetler, sosyal medya için yapılan organizasyonlar, misafirlikte kendini öne çıkaran ev sahipleri ve bulunduğu ortamın merkezine yerleşen kibirli kişiler için bugün de kolayca uygulanabilir.