Anlamı
den. 1) gemi yola çıkmak için çıpasını denizden çekmek, gitmeye hazırlanmak:
'Artık demir almak günü gelmişse zamandan / Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan' -Y. K. Beyatlı. 2) mec. ölmek, çekip gitmek.
Detaylı Açıklama
Demir almak, denizcilikte geminin yola çıkmak için çıpasını denizden çekmesi anlamına gelir. Bu nedenle söz, yalnız teknik bir hareketi değil, bekleyişin bitip yolculuğun başlamasını da anlatır. Denizcilik kültüründeki güçlü çağrışımı sayesinde mecazen “çekip gitmek” ve hatta “ölmek” anlamına kadar genişleyebilir. Limanda duran gemi, demir alınca artık ayrılığa ve meçhule yönelir. Bu yüzden deyimde hem hareket hem de vedalaşma duygusu bulunur. Özellikle şiir ve edebiyatta güçlü bir imge olarak yaşar. Başlangıç gibi görünen şeyin aynı zamanda bir ayrılık oluşu, sözü derinleştirir. Teknik denizcilik teriminin zamanla duygusal ve mecazlı bir hayata kavuşmuş örneklerinden biridir. Deyim, yalnız geminin hareketini değil, bekleyişin bitip yolculuğun gerçekten başlamasını da anlatır.
Örnek Cümleler
- Gemi sabah gün doğmadan sessizce demir aldı ve açık denize yöneldi.
- Emekliliği yaklaşınca arkadaşları onun artık bu şehirden demir aldığını söyledi.
- Gemi kalabalık limandan sessizce demir aldı ve herkes kıyıdan el salladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü limandan ayrılan gemi sadece fiziksel hareketi değil, bir yerden kopuşu ve bilinmeyene yönelmeyi de simgeler. Bu yüzden ölüm, ayrılık ve yolculuk duygularıyla kolayca birleşir.
Çıpanın çekilip yola çıkılması, günlük hayatta da bir yerden ayrılma, ilişkiyi kesme ya da dünyadan çekip gitme fikriyle örtüşür. Teknik hareket zamanla genel bir kopuş sembolüne dönüşür.
Demir almak ayrılmayı ve hareketi başlatır. Demir atmak ise durmayı, yerleşmeyi ve kalmayı anlatır. Biri çözülme, diğeri bağlanma yönünde işler. Biri beklenen yere tutunmayı, diğeri o yerden kopup yola koyulmayı anlattığı için açık karşıtlık kurarlar.