Deyim

Demir gibi Ne Demek?

Anlamı

1) çok sağlam:
'Ben akide yemedim, gönlümde yumuşaklık yok, midem demir gibi.' -H. R. Gürpınar. 2) çok güçlü, çok kuvvetli:
'Demir gibi kolları vardı.' -S. F. Abasıyanık.

Detaylı Açıklama

Demir gibi, iki anlamda kullanılan bir benzetmedir. Birinci anlamı çok sağlamdır: bir eşya, bir yapı ya da bir insan bünyesi bu sözle nitelenebilir. Böyle bir şey kolay kırılmaz, kolay bozulmaz. İkinci anlamı çok güçlü, çok kuvvetlidir; bu anlamda bir insanın kolu, bileği ya da gövdesi nitelenebilir. Benzetme demirin sertliğinden ve dayanıklılığından yararlanır. Kalıp adın önünde sıfat gibi kullanılabilir: demir gibi kollar. Yüklem olarak da kurulabilir: midem demir gibi. Sağlamlık anlamında nitelenen şey yıpranmaya karşı dayanır; güç anlamında ise kendisi bir iş görür, yük kaldırır. Sözlük benzetmeye övgü ya da yergi yüklemez; yalnız sağlamlığın ya da gücün derecesini bildirir. Bir marangoz dükkânında, bir doktor muayenesinde ya da bir yük iskelesinde geçebilir. Hangi anlamın kastedildiğini nitelenen şeyin ne olduğu gösterir.

Örnek Cümleler

  1. Dedemden kalan meşe sandık yüz yıllık olmasına rağmen hâlâ demir gibi, kapağı bile gıcırdamıyor.
  2. Seksen yaşındaki komşumuz bütün kış bir kez bile hastalanmadı; bünyesi demir gibi.
  3. Demir gibi bilekleri olan hamal, iki un çuvalını birden omuzlayıp dar merdiveni çıktı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Midenin sağlamlığı anlatılır: Ben akide yemedim, gönlümde yumuşaklık yok, midem demir gibi. Sözlük bu cümleyi çok sağlam anlamının altında verir. Konuşan midesinin dayanıklı olduğunu söylerken gönlünde yumuşaklık bulunmadığını da ekler.

Kaya gibi sözlükte yalnız çok sağlam anlamındadır. Demir gibi bu anlamı paylaşır; ayrıca bir insanın kuvvetini bildiren ikinci bir anlamı vardır. Demir gibi kollar denebilir; kaya benzetmesine ise sözlük böyle bir anlam vermez.

Bu atasözü, nemin demiri paslandırıp çürüttüğü gibi gamın da insanı yıprattığını söyler. Demir gibi sağlamlığı anlatırken atasözü aynı metalin de çürüyebildiğini hatırlatır. İki söz demire ayrı yönlerden bakar.