Anlamı
1) çok sağlam:
'Ben akide yemedim, gönlümde yumuşaklık yok, midem demir gibi.' -H. R. Gürpınar. 2) çok güçlü, çok kuvvetli:
'Demir gibi kolları vardı.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Demir gibi sözü, bir şeyin çok sağlam, çok dayanıklı, güçlü veya kuvvetli olduğunu anlatmak için kullanılır. İnsan bedeni için söylendiğinde kas gücü, sağlamlık ve direnç öne çıkar; nesneler için kullanıldığında ise kırılmazlık, sertlik ve dayanıklılık hissi verir. Demir, halk zihninde sağlamlığın temel simgelerinden biri olduğu için bu benzetme çok güçlü işler. Bu yüzden mide, kol, irade, kapı, kilit, düzen ya da karakter bile demir gibi olabilir. Deyim yalnız fiziksel sağlamlık değil, zihinsel ve ruhsal direnç de anlatabilir. Kısa, doğrudan ve etkili bir benzetmedir. Söylendiğinde insanda kırılması zor, sert ve dayanıklı bir yapı hayali uyandırır; bu da deyimi günlük dilde çok kullanışlı kılar.
Örnek Cümleler
- Yaşına rağmen hâlâ demir gibi sağlam bir bedeni vardı, gençlere taş çıkarıyordu.
- Bu eski kilit demir gibi sağlam duruyor, kolay kolay kırılacağa benzemiyor.
- Bunca zorluğa rağmen demir gibi dimdik ayakta kalması tanıyan herkesi etkiledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü demirin çağrıştırdığı şey sadece sert madde değildir; dayanıklılık ve dirençtir. Bu yüzden bedensel güç kadar ruhsal sağlamlık için de doğal biçimde kullanılabilir. Hem beden hem karakter için kullanılabilmesi, dayanıklılık fikrinin ikisine de rahatça taşınabilmesindendir.
Tek bir kelimeyle sağlamlık, ağırlık, sertlik ve kırılmazlık çağrışımlarını birlikte getirir. Dinleyen kişi uzun açıklama duymadan nasıl bir güçten söz edildiğini hemen anlar. Kısalığı, sertliği ve malzemenin çağrışımı yüzünden söz hemen güçlü bir görüntü kurar.
Demir gibi daha çok sağlamlık ve sertlik anlatır. Dağ gibi ise büyüklük, heybet ve bazen nicelik fazlalığı taşır. İkisi güçlüdür ama odaklandıkları nitelikler farklıdır. Demir gibi daha çok sertlik ve dayanıklılığı, dağ gibi ise büyüklük ve heybeti öne çıkarır.