Atasözü

Demir Tavında, Dilber Çağında Ne Demek?

Anlamı

her iş zamanında ve uygun durumda yapılır.

Detaylı Açıklama

Demir tavında, dilber çağında atasözüne göre her iş kendi zamanında, uygun bir durumda yapılır. Sözde iki görüntü bulunur. Birincisi demircinin işinden gelir: demir ateşte kızdırılıp işlenmeye elverişli hâle gelince dövülür. İkincisi güzellikle ilgilidir; dilber güzel kişi anlamındadır ve sözün ikinci yarısı güzelliği de kendi çağına bağlar. Atasözünde çekimli fiil kullanılmaz; iki öbek, dinleyenin tamamladığı bir yargıyı taşır. Uygun an bir alım satım, bir mevsim, bir başvuru ya da bir istek olabilir. Söz, o anı yakalayan kişinin işini kolayca sonuçlandırdığını anlatırken kurulabilir. Bir öğüt olarak da söylenebilir: işi ertelemek isteyen birine zamanının geldiği hatırlatılır. Ticarette, tarımda, eğitimde ya da aile işlerinde geçebilir. Kafiyeli yapısı sözün kolayca akılda kalmasını sağlar.

Örnek Cümleler

  1. Fiyatlar düşükken evi aldık, iki yıl sonra değeri ikiye katlandı; demir tavında, dilber çağında.
  2. Kar yağmadan önce çatısını onaran komşumuz bütün kış tek damla akıntı görmedi; demir tavında, dilber çağında.
  3. Burs başvurusu açılır açılmaz evraklarını hazırlayan Elif, kontenjan dolmadan yerini aldı; demir tavında, dilber çağında.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Dilber güzel anlamındadır. Atasözü demirin tavını güzelin çağıyla yan yana koyar; iki görüntü de bir işin zamanını gösterir. Sözlük bu ikinci yarıyı ayrıca açıklamaz, anlamı bütün söze verir.

Sözlük ikisini aynı biçimde açıklar; anlam bakımından aralarında fark yoktur. Demir tavında dövülür yalnız demirci görüntüsünü kullanır ve bir yüklemle biter. Demir tavında, dilber çağında ise bu görüntüye güzelin çağını ekler.

Vaktini şaşmamak, her şeyi tam zamanında yapmaktır ve bir kişiyi niteler. Atasözü ise bir yargı olarak her işin zamanında yapılacağını söyler. Deyim kişinin davranışını, atasözü işin kendisini anlatır.