Anlamı
her iş zamanında ve uygun durumda yapılır.
Detaylı Açıklama
Demir tavında dövülür atasözü, her işin zamanında ve uygun durumda yapıldığını söyler. Görüntü demircinin ocağından alınmıştır. Demirci demiri ateşte kızdırır ve uygun kıvama geldiği anda örsün üzerinde döver. Atasözü bu deneyimi her türlü işe yayar. Uygun an bir istek, bir fırsat, bir mevsim ya da bir ortam olabilir. Kişi o anı yakaladığında işi kolayca sonuçlandırabilir. Söz bir öğüt olarak verilebilir: karar vermekte gecikene işin zamanı hatırlatılır. Başarıyla sonuçlanmış bir işin ardından yorum olarak da söylenebilir. Ticarette, eğitimde, tarımda ve gündelik işlerde geçebilir. Atasözü bir insana da bir topluluğa da yöneltilebilir. Sözün öznesi demirdir ve fiil edilgen biçimdedir; demiri kimin dövdüğü söylenmez. Böylece söz bir kişinin davranışını değil, işin kuralını dile getirir.
Örnek Cümleler
- Müşteri kararsızken satıcı indirimli fiyatı hemen önerdi ve sözleşmeyi aynı gün imzalattı; demir tavında dövülür.
- Oğlu okumaya hevesliyken babası ona kütüphane kartı çıkardı, kitapları birlikte seçtiler; demir tavında dövülür.
- Fidanlar ilkbaharda dikildi ve yaz sıcakları gelmeden kök saldı; demir tavında dövülür.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Tav, demirin ateşte kızdırılıp işlenmeye en elverişli kıvama gelmesidir. Demirci demiri bu durumda döver ve ona istediği biçimi verir. Atasözü bu kıvamı her işin uygun anına benzetir; o an geçerse işlem güçleşir.
Sözlükteki açıklamaları birebir örtüşür. Demir tavında dövülür, demircinin işini bir gerçeği bildirir gibi anlatır; demiri tavında dövmeli ise gereklilik kipiyle dinleyene bir öğüt verir. Fark anlamda değil, söyleyiştedir.
Hava iyi esmek, ortamla ilgili her türlü şartın uygun durumda olmasıdır. Atasözündeki tav da böyle bir uygunluktur. Deyim şartların uygun olduğunu bildirir, atasözü işin o sırada yapılacağını söyler.