Anlamı
huzura, düzene kavuşturmak:
'Sevgimde bir azalma olsaydı, bu bir bakıma beni dengeli kılardı.' -E. Bener.
Detaylı Açıklama
Dengeli kılmak, bir kimseyi ya da bir şeyi huzura, düzene kavuşturmak anlamındadır. Kılmak fiili burada etmek, yapmak yerine kullanılır ve bir durumu başka bir duruma getirmeyi anlatır. Denge sözü, birbirine karşı duran güçlerin uyum içinde olduğu hâli çağrıştırır. Dengeli kılan şey bir karar, bir alışkanlık, bir kişi ya da bir olay olabilir. Huzur bir insanın iç dünyasıyla, düzen ise bir evin, bir işin ya da bir kurumun işleyişiyle ilgilidir; sözlük ikisini birlikte anar. Kalıp bir nesne alır: beni dengeli kılmak, bütçeyi dengeli kılmak. Dengeyi getiren bir insan olabileceği gibi bir durum da olabilir. Söz bir iç dökme sahnesinde, bir yönetim toplantısında ya da bir ev ekonomisi konuşmasında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Her sabah yürüyüşe çıkmak, iş stresiyle bunalan babamı dengeli kıldı; artık geceleri rahat uyuyor.
- Yeni müdürün koyduğu nöbet çizelgesi, karmakarışık işleyen servisi kısa sürede dengeli kıldı.
- Faturaları ayın başında ödemeye başlamak, sürekli borca giren ailenin bütçesini dengeli kıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sevgideki bir azalma düşünülür: Sevgimde bir azalma olsaydı, bu bir bakıma beni dengeli kılardı. Cümle bir koşulla kurulur: konuşan, sevgisinde bir azalma olsa bunun kendisini dengeli kılabileceğini düşünür. Bir bakıma sözü bu yargıyı yumuşatır.
İlaç gibi gelmek, ikinci anlamında rahatlatmak, huzura kavuşturmaktır. Dengeli kılmak da bir kimseyi huzura kavuşturabilir. Ama dengeli kılmanın sözlükte bir de düzene kavuşturma yönü vardır; ilaç gibi gelmek bunu anmaz.
Bu atasözü, duygu ve düşünce birliği bulunan toplulukların dirlik ve düzenlik içinde yaşadığını söyler. Dengeli kılmak da bir evi, bir işi ya da bir kişiyi düzene kavuşturmayı anlatır. Atasözü düzenin bir kaynağını gösterir, deyim düzene kavuşturma işini adlandırır.