Anlamı
denizde birden fırtına çıkmak.
Detaylı Açıklama
Deniz bindirmek, denizde birden fırtına çıkması anlamına gelir. Deyimde öne çıkan, fırtınanın ansızın gelmesidir; az önce sakin görünen deniz kısa sürede kabarır. Rüzgâr sertleşir, dalgalar yükselir, tekneler savrulur. Eylemi yapan denizdir: deniz bindirdi. Fırtına açıktaki bir balıkçı teknesini, bir yolcu motorunu ya da kıyıdaki evleri ve iskeleyi hazırlıksız yakalayabilir. Deyimin sözlükte yalnız bu gerçek anlamı vardır. Söz kıyı halkının, denizcilerin ve balıkçıların konuşmasında geçebilir. Bir yolculuk anısında, bir kaza haberinde ya da bir deniz öyküsünde de yer alabilir. Birden sözü, sözlüğün tanımına giren asıl ayrıntıdır; fırtınanın süresi ya da şiddeti ayrıca belirtilmez. Deyim fırtınanın başladığı anı anlatır, ne kadar sürdüğünü değil.
Örnek Cümleler
- Öğleden sonra deniz bindirince açıkta ağ toplayan balıkçılar telaşla limana döndü.
- Adaya giden küçük motor yolun yarısındayken deniz bindirdi, yolcular can yeleklerini giydi.
- Kıyıdaki çay bahçesinde oturanlar, deniz bindirince masaları ve sandalyeleri içeri taşıdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Deniz çıkmak, denizde fırtına olmasıdır. Deniz bindirmek ise fırtınanın birden çıkmasını anlatır. İkisi aynı hava olayına bakar; birinin tanımında ani bir başlangıç vardır, ötekinde yalnız fırtınanın varlığı söylenir.
Hava patlamak, sözlükte yalnız fırtına çıkmak diye açıklanır ve denizden söz etmez. Deniz bindirmek ise fırtınayı denize bağlar ve ona bir birdenlik ekler. Biri havanın, öteki denizin adıyla kurulur.
Bu atasözü, fırtına günlerinde havanın her saat değiştiğini söyler. Deniz bindirmek de böyle bir değişikliği, sakin denizde birden çıkan fırtınayı anlatır. Atasözü fırtınalı günlerin hâlini, deyim fırtınanın başladığı anı konu edinir.