Anlamı
gerçekte bulunmayan bir konu üzerinde varmış gibi savunuculuğunu yapmak, hayalî konularda gereksiz söz söylemek:
'Denizdeki balığın karada komisyonculuğunu yapıyorlardı.' -E. E. Talu.
Detaylı Açıklama
Denizdeki balığın karada komisyonculuğunu yapmak, gerçekte bulunmayan bir konu üzerinde varmış gibi savunuculuk yapmak, hayalî konularda gereksiz söz söylemek anlamındadır. Komisyoncu, başkasının malını alıp satmaya aracılık eden kişidir. Deyimdeki komisyoncu ise henüz denizde yüzen, kimsenin eline geçmemiş balığa aracılık eder. Görüntüde mal henüz ele geçmemiştir; anlamda ise konu hayalîdir. Sözlük iki yönü birlikte anar: olmayanı varmış gibi savunmak ve hayalî konularda boş söz söylemek. Konu bir proje, bir miras, bir söylenti ya da bir siyasi vaat olabilir. Deyim böyle konuşan kişileri eleştirmek için kurulabilir. Eylemi yapan bir kişi ya da bir topluluktur. Uzun kalıp, cümlede çekimli fiille ya da bir ad öbeği olarak kullanılabilir. Bir toplantıda, bir kahve sohbetinde ya da bir gazete yazısında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Belediyenin hiç böyle bir planı yokken kasabaya alışveriş merkezi yapılacağını herkese anlatıp dükkânların değerleneceğini savunanlar, denizdeki balığın karada komisyonculuğunu yapıyordu.
- Hiç var olmamış bir amca mirasını varmış gibi anlatıp payını şimdiden isteyen kuzen, denizdeki balığın karada komisyonculuğunu yapıyordu.
- Kendi uydurduğu bir hazine haritasını gerçekmiş gibi anlatıp yatırımcı arayan adam, denizdeki balığın karada komisyonculuğunu yaptı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle bir topluluğu anlatır: Denizdeki balığın karada komisyonculuğunu yapıyorlardı. Kimlerin kastedildiği tanıkta yazılı değildir; çoğul eki yalnız birden çok kişiyi gösterir. Şimdiki zamanın hikâyesi, bu boş uğraşın bir süre sürdüğünü düşündürür.
Kafadan atmak, bir konu üzerinde inceleme yapmadan rastgele konuşmak, uydurmak, yalan söylemektir. Denizdeki balığın karada komisyonculuğunu yapmak ise gerçekte bulunmayan bir konuyu varmış gibi savunmaktır. Biri konuşmanın dayanaksızlığını, öteki konunun yokluğunu öne çıkarır.
Bu atasözü, şöyle yaparım böyle yaparım demekle işin yapılmayacağını söyler. Var olmayan bir mirastan pay isteyen kuzen de uzun uzun konuşur. Atasözü boş sözün işe yaramadığını bildirir, deyim boş sözün konusunun gerçekte bulunmadığını gösterir.