Anlamı
engelleri aşarak gitmek:
'Gece boyunca kırlarda yürüdü, dere tepe düz gitti ve bir dağın eteğine geldi.' -İ. O. Anar.
Detaylı Açıklama
Dere tepe düz gitmek, önüne çıkan engellere aldırmadan, yokuşu inişi düşünmeden, uzun ve yorucu bir yol katetmek anlamında kullanılan canlı bir deyimdir. İfade, yalnız coğrafi zorluğu anlatmaz; kararlılık ve acele duygusu da taşır. İnsan bazen bir yere yetişmek, birini bulmak ya da bir işin peşinden koşmak için yolun rahatına bakmaz; dere tepe düz gider. Bu yüzden sözün içinde hem hareket hem de ısrar vardır. Dağ, taş, iniş, çıkış ayrımı silinir; önemli olan hedefe varma isteğidir. Gündelik dilde çokça mecazlaşarak da kullanılır; bir işin peşinden inatla koşmak için de söylenebilir. Yorucu ama vazgeçmeyen bir çabayı kuvvetli biçimde duyurur. Bu ifade, yolun zorluğuna aldırmadan sürekli ilerlemeyi ve mesafeyi güç şartlarda kat etmeyi anlatır.
Örnek Cümleler
- Gece boyunca dere tepe düz gidip sabaha karşı köye ulaştılar.
- Kaybolan çocuğu bulmak için herkes gece boyunca dere tepe düz gitti.
- İstediği işi kurmak uğruna yıllarca dere tepe düz gitti desek yeridir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, önce gerçek yolculuğu anlatır ama mecazen de kullanılabilir. İnsan bazen bir hedef, çözüm ya da başarı için de aynı inatla koşar. Hayır; mecazen zorluklara aldırmadan çok uğraşmak, koşturmak ve her yolu denemek için de kullanılır.
Dere, tepe ve düz sözcüklerinin peş peşe gelişi yolun her tür zorluğunu göz önüne getirir. Böylece hareketin yorgunluğu ve kararlılığı aynı anda hissedilir. Canlılık, ardı ardına sıralanan yer şekilleriyle kesintisiz hareket ve yorgun emeğin birlikte duyulmasından gelir.
Azim ve telaş birlikte öne çıkar. Kişi rahat yol aramaktan çok, hedefe ulaşmaya odaklandığı için zorluğu ikinci plana iter. Yorulmadan ilerleme, sebat ve bazen de mecburiyetten doğan kararlı koşturma duygusu öne çıkar.