Anlamı
elden çıkarmak istemediğimiz şeyleri tehlikeye açık durumlardan uzak tutmalıyız.
Detaylı Açıklama
Derede tarla sel için, tepede harman yel için atasözü, elden çıkarmak istemediğimiz şeyleri tehlikeye açık durumlardan uzak tutmamız gerektiğini söyler. Söz iki tarım görüntüsüne dayanır ve bu görüntülerden genel bir öğüt çıkar. Korunması gereken şey bir mal, bir birikim, bir ürün ya da bir eşya olabilir. Tehlikeye açık durum bir sel yatağı, korunaksız bir depo, kilitsiz bir kapı ya da güvenilmez bir yer olabilir. Atasözü kaybı önlemenin yolunu, değerli şeyi tehlikenin önünden çekmekte görür. Söz bir öğüt olarak, değerli bir şeyi açıkta bırakmak isteyen birine söylenebilir. Bir zarardan sonra, önlemin alınmadığını anlatmak için de kurulabilir. Atasözünün kendisinde fiil yoktur; öğüdü iki görüntünün yan yana gelişi verir. Bir çiftlikte, bir dükkânda ya da bir ev konuşmasında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Taşkın uyarısına rağmen ürünlerini nehir kenarındaki depoda bırakan kooperatif bir gecede bütün fındığı kaybetti; derede tarla sel için, tepede harman yel için.
- Babam düğün altınlarını evde değil bankadaki kiralık kasada saklıyor; derede tarla sel için, tepede harman yel için.
- Komşum yeni bisikletini geceleri sokakta değil apartmanın kilitli bodrumunda tutuyor; derede tarla sel için, tepede harman yel için.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Biri dere yatağındaki tarlayı, öteki tepedeki harmanı anar. Sözcüklerin dizilişine göre tarla selin, harman da yelin önündedir. Sözlük bu iki görüntüden, değerli şeyleri tehlikeye açık yerlerden uzak tutma öğüdünü çıkarır.
Tedbir almak, birinci anlamında önlem almaktır. Atasözü ise korunacak şeyin tehlikeye açık durumlardan uzak tutulmasını öğütler. Uzak tutmak bir önlemdir; atasözü bu önlemin neye karşı alınacağını iki görüntüyle gösterir.
O atasözü, tehlikeli bir durum belirmeye başlayınca ondan uzaklaşmanın çaresine bakılmasını öğütler. Derede tarla sel için ise kişinin kendisini değil, elden çıkarmak istemediği şeyleri korumasını söyler. Biri tehlike belirdiğinde uzaklaşmayı, öteki değerli şeyi tehlikeye açık yerden uzak tutmayı anlatır.